Nieuw verrassend onderzoek: wordt dit dé manier om inspanning lichter te laten voelen?

Iedere hardloper kent het moment waarop je benen nog prima draaien, maar je hoofd begint te protesteren. Het voelt zwaar, je ademhaling gaat omhoog en ergens sluipt de gedachte binnen: dit hou ik niet vol.

Interessant genoeg hoeft dat gevoel niet altijd te kloppen met wat je lichaam daadwerkelijk aankan. Nieuw onderzoek laat zien dat de beleving van inspanning en de fysieke inspanning zelf niet altijd gelijk oplopen. En dat daar misschien iets aan te doen is.

Wetenschappers ontdekten namelijk dat een eenvoudige prikkel, in dit geval trillingen op pezen, ervoor kan zorgen dat zware inspanning minder zwaar aanvoelt. Het onderzoek, gepubliceerd in het Journal of Sport and Health Science, laat zien dat het brein een grote rol speelt in hoe zwaar we training ervaren – soms zelfs groter dan onze spieren of conditie.

Inspanning: wat je voelt versus wat je doet

Tijdens het sporten maakt je brein continu inschattingen. Hoe zwaar is dit? Hoeveel energie kost het? En is het de moeite waard om door te gaan? Die inschatting bepaalt voor een groot deel of een training 'goed te doen' voelt of juist slopend.

Uit het onderzoek blijkt dat die subjectieve beleving van inspanning niet altijd overeenkomt met de daadwerkelijke fysieke belasting. Met andere woorden: je lichaam kan soms meer aan dan je hoofd denkt. Dat geldt niet alleen voor beginners, maar ook voor ervaren sporters. Juist die mentale rem kan ervoor zorgen dat je eerder afhaakt of je training minder effectief wordt.

Wat deden de onderzoekers precies?

Het onderzoek werd uitgevoerd met vijftien jonge, gezonde en actieve fietsers. Zij deden in een laboratorium twee vrijwel identieke tests op een hometrainer. In beide gevallen fietsten ze eerst drie minuten op een tempo dat als ‘matig zwaar’ aanvoelde, gevolgd door drie minuten op een ‘zwaar’ tempo. Het verschil zat in de voorbereiding. Voor één van de twee tests kregen de deelnemers tien minuten lang lichte trillingen op hun achilles- en kniepezen via een speciaal apparaat. Bij de andere test gebeurde dit niet.

De opvallende uitkomst: na de peesvibratie leverden de fietsers meer vermogen en hadden ze een hogere hartslag, terwijl hun ervaren inspanning hetzelfde bleef. Hun lichaam werkte dus harder, zonder dat het zwaarder voelde.

Hoe kan dat werken?

De precieze verklaring is nog onderwerp van onderzoek, maar de hypothese is dat trillingen invloed hebben op de signalen die vanuit de spieren en pezen naar het brein worden gestuurd. Door die signalen subtiel te veranderen, krijgt het brein andere informatie binnen over wat er in het lichaam gebeurt.

Dat kan ervoor zorgen dat de hersenen de inspanning anders interpreteren. Niet als zwaarder, maar als ‘controleerbaar’. Het gevolg: je durft (onbewust) meer te geven, zonder dat het mentaal overweldigend voelt.

Wat betekent dit voor hardlopers?

Belangrijk om te zeggen: dit onderzoek is uitgevoerd met fietsers en over korte inspanningen. Er is nog geen bewijs dat hetzelfde effect optreedt bij hardlopen, laat staan bij lange afstanden zoals een halve of hele marathon. Ook is het gebruik van trillingsapparatuur vóór een training niet bepaald praktisch voor de meeste lopers. Toch zijn de inzichten interessant. Ze onderstrepen iets wat veel hardlopers herkennen: vermoeidheid en zwaarte zijn niet alleen fysieke sensaties, maar ook mentale constructies. Hoe je brein inspanning beoordeelt, bepaalt mede hoe lang en hoe hard je kunt doorgaan.

Dat opent de deur naar andere, meer toegankelijke manieren om die perceptie te beïnvloeden. Denk aan ademhalingstechnieken, pacing, muziek, positieve zelfspraak of het trainen op gevoel in plaats van puur op tempo. Alles wat helpt om je brein ‘mee te krijgen’, kan ervoor zorgen dat zwaar lopen net iets beter behapbaar wordt.

De volgende stap in onderzoek

De onderzoekers gaan verder kijken naar wat er precies in het brein gebeurt tijdens inspanning. Ook willen ze beter begrijpen hoe vermoeidheid en pijn de beleving van inspanning versterken en waarom dat soms leidt tot voortijdig stoppen. Het uiteindelijke doel is niet om sport ‘makkelijk’ te maken, maar om bewegen toegankelijker en duurzamer te houden. Want hoe beter we begrijpen waarom trainen soms zwaar voelt, hoe beter we mensen kunnen helpen om in beweging te blijven. En dat is uiteindelijk waar het om draait.

Voor hardlopers is dat misschien wel de belangrijkste takeaway: als een training zwaar voelt, betekent dat niet automatisch dat je lichaam op is. Soms is het vooral je hoofd dat even overtuiging nodig heeft.

Volg je Runner's World al op Instagram, TikTok, Strava en Facebook?