Wat trek je aan met koud weer? Dit zegt de wetenschap

Hardlopen in de winter vraagt om iets meer voorbereiding dan een zomers rondje. Lange tights, extra lagen, reflectie, wind- en waterdichte materialen: het hoort er allemaal bij. Maar tussen al die winterse hardloopspullen zijn er twee items die je volgens de wetenschap eigenlijk nooit zou moeten overslaan: handschoenen en een buff.

Niet omdat ze er leuk uitzien, maar omdat het warm houden van je polsen en nek een opvallend grote rol blijkt te spelen bij het behouden van je lichaamstemperatuur, het voorkomen van kougerelateerde klachten én het vasthouden van je hardloopprestatie. Zelfs als het echt guur is. Hier lees je hoe dat precies werkt.

Wat gebeurt er met je lichaam als je in de kou hardloopt?

Zodra je in koude omstandigheden naar buiten gaat, schakelt je lichaam over op de spaarstand. Om afkoeling tegen te gaan, kan je gaan rillen: snelle, onvrijwillige spiersamentrekkingen die extra warmte produceren. Tegelijkertijd vernauwen de bloedvaten vlak onder je huid (vasoconstrictie), zodat warm bloed vooral naar je romp gaat, oftewel naar je hart, longen en andere vitale organen.

Dat betekent automatisch minder warm bloed naar je handen, voeten en andere ‘uiteinden’. Het gevolg kennen we allemaal: koude, gevoelloze vingers en tenen. Je lichaam maakt dus een bewuste keuze: de kern beschermen, ook als dat ten koste gaat van comfort – en soms prestatie – aan de buitenkant.

Waarom juist nek en polsen zo belangrijk zijn

Je moeder had natuurlijk gelijk: warm aankleden helpt, want warmteverlies is grotendeels afhankelijk van hoeveel huid onbedekt blijft. Maar waarom zouden juist de nek en polsen zoveel aandacht moeten krijgen met koud weer?

De nek

Uit onderzoek in Sports Medicine blijkt dat het hoofd-halsgebied extreem gevoelig is voor kou. De nek en het gezicht bevatten veel koude-receptoren en hebben een rijke doorbloeding. Ze ‘merken’ kou daardoor sneller op dan bijna elk ander lichaamsdeel.

Daar komt bij dat er vlak onder de huid van je nek grote bloedvaten lopen. Als die onbeschermd blijven, verliezen ze warmte aan de buitenlucht – een beetje zoals radiatorbuizen. Het bloed dat richting je hersenen en kern stroomt, koelt daardoor af, wat het voor je lichaam lastiger maakt om warm te blijven. Een buff, sjaal of hooggesloten hardloopshirt helpt dit voorkomen. Bonuspunt: trek je ‘m over je neus, verwarm je meteen de lucht die je inademt, wat de kans op een droge keel of prikkende luchtwegen verkleint.

De polsen

Ook bij je polsen lopen bloedvaten vlak onder de huid. Laat je ze onbedekt, dan koelt het bloed snel af voordat het naar je handen stroomt. Het resultaat zijn stijve, gevoelloze vingers. Zelfs kleine openingen – bijvoorbeeld tussen mouw en handschoen – kunnen het warmteverlies versnellen.

Handschoenen die (net) over je polsen vallen werken het best. Nog handiger: shirts of jacks met duimgaten, zodat je mouwen niet omhoog kruipen en je polsen goed afgedekt blijven.

De voordelen van handschoenen en een buff

Het is dus belangrijk om je nek en polsen warm te houden als je met koud weer gaat hardlopen. Maar los van warme vingers en een aangenaam gevoel zorgen handschoenen en een buff ook nog voor deze voordelen.

Betere prestaties

Tijdens het hardlopen produceer je veel warmte. Maar in de kou kan die warmte via onbedekte huid meteen weer verdwijnen, nog voordat je spieren er profijt van hebben. Volgens het American College of Sports Medicine kan een daling van slechts 1 graad Celsius in spiertemperatuur al zorgen voor 4 tot 6 procent minder spierkracht en uithoudingsvermogen. Bij grotere temperatuurdalingen loopt dat verlies snel op.

Door de belangrijkste gebieden zoals nek en polsen warm te houden, beperk je dat warmteverlies. Je spieren blijven beter op temperatuur en je kunt dichter bij je normale niveau blijven lopen.

Minder kans op kouklachten

Langdurige of herhaalde blootstelling aan kou en vocht kan leiden tot zogenoemde non-freezing cold injuries, zoals winterhanden (chilblains). Die treffen vooral de uiteinden: vingers, tenen, oren. Ze kunnen pijnlijk zijn en lang aanhouden. Door je handen en nek goed te beschermen, verklein je dat risico aanzienlijk – zeker als je meerdere keren per week in koud en winderig weer loopt.

Makkelijker ademen

Koude lucht op je keel en nek kan bronchoconstrictie uitlokken: het samentrekken van de luchtwegen, waardoor ademen zwaarder voelt. Een buff of hooggesloten shirt warmt de ingeademde lucht iets op en vermindert die prikkel. Dat betekent rustiger ademhalen en minder stress op je luchtwegen.

Meer gevoel en controle

Probeer maar eens een gelletje open te maken of je veters los te krijgen met gevoelloze vingers. Handschoenen houden je handen warm, waardoor je behendigheid en gevoel behoudt – tijdens én na je run.

Hardlopen in de winter vraagt misschien wat extra lagen en accessoires, maar het levert ook veel op. Met de juiste bescherming blijf je warmer, loop je comfortabeler en houd je meer over van je normale prestatievermogen. Dus ja, die buff en handschoenen zijn misschien klein, maar hun effect is allesbehalve dat. Trek ze aan, en blijf de hele winter lekker lopen.

Volg je Runner's World al op Instagram, TikTok, Strava en Facebook?