Wat maakt een goede marathonschoen goed voor de marathon?

Nog geen tien jaar geleden waren carbonschoenen iets exotisch dat je vooral aan de voeten van toplopers zag. Inmiddels staan ze bij vrijwel iedere marathon aan de start, óók aan de voeten van lopers die drie, vier of vijf uur onderweg zijn. En terwijl fabrikanten elkaar bestrijden met steeds lichtere schoenen, zachtere foams en nieuwe carbonconstructies, blijft één vraag opvallend lastig te beantwoorden: wat maakt een schoen eigenlijk goed voor de marathon?

Want de lichtste of snelste schoen is niet automatisch de beste keuze voor iedere loper. Zeker op een marathon telt niet alleen hoe snel een schoen voelt wanneer je fris bent, maar vooral wat er gebeurt wanneer je benen na dertig kilometer moe beginnen te worden. Om uit te zoeken waar je bij een marathonschoen écht op moet letten, sprak ik Charlotte Heidmann, Category Director Adizero bij adidas. Over gewicht, demping, stabiliteit en carbon, maar vooral over de vraag waarom de beste marathonschoen uiteindelijk voor iedere loper anders kan zijn.

De snelste schoen ter wereld is niet voor iedereen de beste

Als Category Director Adizero is Heidmann betrokken bij vrijwel alle innovaties op het gebied van wedstrijdschoenen bij adidas. En die afdeling heeft de laatste tijd weinig reden tot klagen. Tijdens de marathon van Londen liepen Sabastian Sawe en Yomif Kejelcha in april allebei officieel onder de twee uur. Sawe won in een wereldrecord van 1.59.30, Kejelcha volgde elf seconden later. Beiden deden dat op de ultralichte adidas Adizero Adios Pro Evo 3. Kejelcha scherpte afgelopen augustus bovendien het wereldrecord op de halve marathon aan tot 56.51.

Maar ik loop geen 1.59.30 op de marathon. Ik mag in september met adidas de Berlijn Marathon lopen en mijn doel is 2.59. Heb ik als ambitieuze recreant eigenlijk wel iets aan de schoen waarop de snelste marathonlopers ter wereld lopen? ‘Ik denk dat hoe een schoen loopt altijd belangrijker is dan het gewicht van een schoen,’ legt Heidmann uit. ‘Uiteindelijk gaat het er bij een marathon om hoe comfortabel je nog op een schoen loopt na 30 kilometer.’

De extreem lichte Pro Evo 3 is daar een mooi voorbeeld van. Om zoveel mogelijk gewicht te besparen, zijn onderdelen die voor de gemiddelde loper behoorlijk prettig kunnen zijn tot het minimum teruggebracht. ‘Bij de Pro Evo 3 zit er bijvoorbeeld helemaal geen grip aan de hiel. Daarom is die schoen vooral gemaakt voor sterke, uitgesproken voorvoetlanders.’

‘Na 30 kilometer telt comfort pas echt’

Nou loop ik redelijk op mijn voorvoet, maar dat verandert onder vermoeidheid - zoals bij veel atleten gebeurt. Daarom speelt stabiliteit van de schoen een grote rol bij lopen onder vermoeidheid. 'Wij zetten veel in op stabiliteit en proberen schoenen te maken voor alle loopstijlen. Behalve de ultrasnelle Pro Evo 3 zijn al onze schoenen ook geschikt voor haklanders,’ zegt Heidmann.

Dat heeft onder meer te maken met het gebruikte schuim. Voor verschillende snelle modellen gebruikt adidas Lightstrike Pro-schuim, maar niet altijd op exact dezelfde manier. De dichtheid en geometrie van het foam kunnen per schoen verschillen. Een steviger constructie kan meer stabiliteit geven, terwijl een zachtere zool vaak meer demping en veerkracht biedt. Ook de hoogte van de zool maakt verschil. Zo werd op adidas de eerste 100 kilometer onder de 6 uur gelopen op de speciaal daarvoor ontwikkelde Prime X. 'Die heeft een demping van 49 mm, waar normaal maximaal 40 mm is toegestaan. Ik voelde me net een ballerina wanneer ik in een bocht overeind probeerde te blijven.’

Heb je als marathonloper een carbonplaat nodig?

Carbon is inmiddels bijna synoniem geworden met wedstrijdschoenen, maar Heidmann spreekt liever over een ‘stijfheidselement’. Dat hoeft namelijk niet altijd één traditionele plaat te zijn. Sterker nog, bij adidas vind je geen platen meer, maar energy rods of een energy rim - denk aan vingers of een vork van carbon die ervoor zorgen dat je vooral op het schuim staat en niet op een harde plaat.

Het idee blijft hetzelfde: zo'n element maakt de schoen stijver en kan samen met het foam en de geometrie bijdragen aan een efficiëntere afwikkeling. In samenwerking met het foam maakt dat een schoen sneller. Maar sneller dus niet altijd per se beter voor elke loper.

Op welke schoenen train je voor een marathon?

Het idee dat je een schoen met carbon uitsluitend tijdens wedstrijden of razendsnelle trainingen mag dragen, is inmiddels achterhaald. ‘Door de stabiliteit kun je prima rustige loopjes op snelle schoenen afwerken,’ zegt Heidmann. ‘Het is alleen niet altijd zinvol en bovendien slijt de zool van je wedstrijdschoen daardoor sneller. Ik raad mensen daarom altijd aan om verschillende schoenen te rouleren. Zo is de belasting minder eenzijdig.'

Bij carbonschoenen hoeven je voeten bijvoorbeeld minder hard te werken, terwijl je die voetspieren wel moet blijven belasten. Voor de meeste rustige duurlopen heb je dan ook geen extreem stijve wedstrijdschoen nodig. Heidmann noemt daarvoor bijvoorbeeld de adidas Hyperboost Edge. ‘Die is responsief, maar ook stevig. Daardoor is hij heel geschikt voor langere duurlopen. Ik zie veel mensen op de Evo SL lopen, maar die is eigenlijk veel minder geschikt voor lange afstanden.'

Wie wel graag een stijver element in zijn trainingsschoen wil, kan bijvoorbeeld naar de Adizero Boston kijken. Die is zwaarder dan een pure wedstrijdschoen, maar ook gemaakt om veel trainingskilometers aan te kunnen.

Het doel is uiteindelijk niet om iedere training op de snelste schoen uit je kast te lopen. Je wilt je wedstrijdschoen vooral gebruiken wanneer de training daarom vraagt. Voor iemand met een ambitie onder de 3 uur is de Adizero Adios Pro waarschijnlijk de beste optie.

Hoe vaak moet je op je wedstrijdschoenen trainen?

Helemaal bewaren tot de wedstrijddag is overigens ook geen slim idee. ‘Het is natuurlijk nooit een goed idee om een wedstrijd te lopen op een schoen die je net uit de doos hebt gehaald,’ zegt Heidmann.

Moderne hardloopschoenen hoeven meestal nauwelijks nog te worden ingelopen. Toch wil je vooraf weten hoe een schoen na een uur of twee aanvoelt. Geeft hij ergens druk? Blijft je hiel goed zitten? Krijg je last van je tenen wanneer je voeten opzwellen? En blijft de schoen ook prettig wanneer je vermoeid raakt? ‘Je wilt vooraf langere stukken op de schoen hebben gelopen. Zo krijg je ook vertrouwen in de schoen. Daarom zou ik altijd 2 of 3 langere trainingen op die schoenen doen.’

Hoe lang gaan wedstrijdschoenen mee?

Ook daar bestaat geen magisch getal voor. ‘Wij plakken nooit één aantal kilometers op de levensduur van een hardloopschoen,’ zegt Heidmann. ‘Veel hangt af van de gebruiker en wat diegene ermee doet.’

Ondergrond speelt daarbij bijvoorbeeld een flinke rol. 'Hier in Nederland lopen we nogal eens over schelpenpaden en gravelwegen. Ik word altijd een beetje angstig als ik mensen op wedstrijdschoenen over die steentjes zie gaan,’ zegt Heidmann. ‘Dat gaat heel erg ten koste van de levensduur.’

Welke schoen kies ik voor Berlijn?

Voor mij komt het uiteindelijk neer op dezelfde vraag: op welke schoen kan ik na 30 kilometer nog zo efficiënt mogelijk mijn marathontempo lopen? Richting Berlijn ga ik dat de komende weken verder uitzoeken.

Tijdens mijn langste duurloop van 36 kilometer op Circuit Zandvoort test ik onder andere hoe groot het verschil tussen een trainings- en wedstrijdschoen nog voelt met vermoeide benen. Hoe dat uitpakt, zie je in de video op ons Instagram-account.

Volg je Runner's World al op Instagram, TikTok, Strava en Facebook?