Wat ‘gezond eten’ echt betekent volgens een sportdiëtist

Gezond eten is belangrijk voor een energieke leefstijl, een sterk lichaam en gezond ouder worden. Artsen, diëtisten en gezondheidsorganisaties benadrukken het keer op keer, maar wat betekent 'gezond eten' eigenlijk?

Scrol even door Instagram of TikTok en het lijkt alsof gezond eten vooral bestaat uit groene smoothies, kleurrijke bowls en perfecte mealpreps. Het ziet er prachtig uit, maar volgens sportdiëtist Renee McGregor zegt dat niet automatisch iets over hoe gezond het echt is.

Sterker nog: de manier waarop we tegenwoordig naar voeding kijken, is behoorlijk veranderd. Waar vroeger vooral werd gekeken naar voedingsstoffen en gezondheid, lijkt het nu te draaien om uitstraling, trends en lifestyle. Past het bij een bepaalde esthetiek? Ziet het er ‘clean’ uit? Dan wordt het al snel als gezond bestempeld. Maar volgens McGregor schiet dat idee vaak zijn doel voorbij. Gezond eten heeft namelijk veel minder met trends te maken dan met iets veel simpelers: balans, variatie en eten waar je daadwerkelijk van geniet.

Wanneer ‘gezond’ eten juist niet zo gezond is

McGregor vertelt bijvoorbeeld over een mannelijke hardloper die bij haar kwam voor advies. Hij liep ongeveer zestig kilometer per week en dacht dat hij het qua voeding perfect deed. Trots overhandigde hij zijn voedingsdagboek.

Wat erin stond, was echter allesbehalve ideaal voor iemand die zoveel traint. Koolhydraten kwamen nauwelijks voor in zijn dieet. In plaats daarvan begon hij elke ochtend met een groene smoothie van boerenkool, omdat iemand in de sportschool had gezegd dat dit zijn metabolisme zou ‘boosten’. Toen McGregor vroeg of hij die smoothie eigenlijk lekker vond, was zijn antwoord simpel: absoluut niet.

Dat was het moment waarop ze het hele voedingspatroon opnieuw moesten opbouwen. Maanden later kwam hij terug. Hij at weer normaal, met voedsel dat hij daadwerkelijk lekker vond. En als bonus had hij vijf minuten van zijn persoonlijk record op de halve marathon afgehaald.

Wat gezond eten echt betekent

Volgens McGregor draait gezond eten vooral om een gezonde relatie met voedsel. Dat betekent dat je geen producten bestempelt als ‘slecht’ of juist als ‘superfood’. In plaats daarvan zie je voeding gewoon als voeding: verschillende producten met verschillende functies.

Ze omschrijft gezond eten zelfs als ongehinderd eten. Daarmee bedoelt ze dat je keuzes maakt zonder dat je wordt gestuurd door strenge regels of angst voor bepaalde producten. Je lichaam heeft nu eenmaal verschillende voedingsstoffen nodig om goed te functioneren. Denk aan koolhydraten, vetten, eiwitten, vitamines en mineralen. Die combinatie ondersteunt je energie, herstel, weerstand en algemene gezondheid.

Belangrijk detail: gezondheid zegt niet automatisch iets over lichaamsgrootte. Lichamen komen nu eenmaal in allerlei vormen en maten voor. Er bestaat geen universele ‘perfecte’ lichaamsvorm.

Fit zijn zegt meer dan lichaamsvorm

Onderzoek laat zien dat actief zijn vaak belangrijker is dan lichaamsvorm alleen. Zo blijkt uit een meta-analyse dat mensen met een hoger vetpercentage die wel actief zijn, gemiddeld gezonder zijn dan mensen met een lager vetpercentage die weinig bewegen. Met andere woorden: beweging en leefstijl wegen vaak zwaarder dan het getal op de weegschaal.

Waarom geen enkel voedingsmiddel verboden hoeft te zijn

Een ander punt waar McGregor sterk in gelooft: geen enkele voedselgroep hoeft volledig van je bord te verdwijnen. Ook suiker niet. Veel influencers en dieetgoeroes schilderen suiker af als iets dat je koste wat kost moet vermijden, maar kleine hoeveelheden passen prima in een gebalanceerd eetpatroon.

Sterker nog, samen eten met vrienden of familie kan juist positieve effecten hebben op je gezondheid. Sociale momenten rondom eten zorgen namelijk voor de afgifte van oxytocine, een hormoon dat verbondenheid en positieve emoties stimuleert. Met andere woorden: een stuk taart tijdens een gezellig diner kan voor je mentale welzijn soms waardevoller zijn dan een strikt dieet dat je sociale leven beperkt.

Wanneer gezond eten doorslaat

Toch kan de focus op gezond eten ook doorslaan. Dat fenomeen heet orthorexia: een obsessie met ‘perfect’ of ‘puur’ eten. De term werd in 1997 geïntroduceerd door arts Steven Bratman. Hij zag patiënten die zo strikt met voeding bezig waren dat ze uiteindelijk tekorten aan voedingsstoffen ontwikkelden, zich angstig voelden rond eten en steeds minder producten durfden te eten.

Vaak vermijden mensen met orthorexia hele voedselgroepen zoals koolhydraten of zuivel. Niet per se om medische, ethische of milieuredenen, maar omdat ze bang zijn dat bepaalde producten ‘slecht’ of ‘ongezond’ zijn. Voor sporters kan dat extra risico’s geven. Wanneer je structureel te weinig energie binnenkrijgt, kan dat leiden tot RED-S (Relative Energy Deficiency in Sport). Daarbij raakt het lichaam uit balans, met gevolgen voor hormonen, herstel, prestaties en zelfs botgezondheid.

Gezond eten is simpeler dan je denkt

Volgens de sportdiëtist hoeft gezond eten helemaal niet ingewikkeld te zijn. Het gaat dus niet om perfecte recepten van beroemdheden of Instagram worthy bowls. Gezond eten betekent vooral:

• Voldoende en gevarieerd eten
• Balans creëren
• Alle voedingsgroepen gebruiken
• Luisteren naar je lichaam
• Eten waar je van geniet

Wanneer voeding je lichaam én je hoofd ondersteunt, zit je meestal al verrassend dicht bij wat echt gezond is.

Volg je Runner's World al op Instagram, TikTok, Strava en Facebook?

Dit artikel is een syndication van Runner's World US.