Data Donderdag: Trainen voor een marathon zonder schema? Meer lopers doen dat dan je denkt

Een marathon lopen zonder trainingsschema klinkt misschien als vragen om problemen. Toch blijkt uit het Runner’s World Hardlooponderzoek 2026 dat lang niet iedere marathonloper strak volgens een schema traint.

Sterker nog: ook onder lopers die de marathon als favoriete afstand noemen, gebruikt een ruime groep niet altijd een schema. De meeste lopers houden wel van structuur, maar vooral wanneer er een concreet doel aankomt.

Ruim een kwart loopt eigenlijk nooit met schema

In het Runner’s World Hardlooponderzoek vroegen we ruim 5600 hardlopers of zij trainen met een schema. De grootste groep doet dat soms, vooral wanneer er een wedstrijd of ander doel op de planning staat.

Dat betekent dat bijna driekwart van de lopers weleens een schema gebruikt. Tegelijk loopt maar iets meer dan 1 op de 4 altijd volgens een schema. Een bijna even grote groep doet dat eigenlijk nooit.

Marathonlopers gebruiken juist vaak een schema

Niet geheel verrassend wordt vooral bij de marathon vaak een schema gebruikt. Van de lopers die de marathon als favoriete afstand noemen, traint 41,2% altijd met een schema. Nog eens 45,2% doet dat soms, als er een doel aankomt.

Daarmee gebruikt 86,4% van de marathonliefhebbers weleens een schema. Dat is logisch. Voor een marathon moet je weken tot maanden vooruitdenken en moeten er ook een paar lange duurlopen worden afgewerkt die je niet zomaar even tussendoor doet. Toch loopt ook 13,5% van de marathonliefhebbers nooit met een schema. Of zij een eigen excelletje maken, alles in hun hoofd opslaan of hun training van de dag bepalen op vibes is niet gevraagd.

Ervaren lopers laten het schema vaker los

Dat zien we ook terug als we kijken naar loopervaring. Hoe langer iemand hardloopt, hoe groter de kans dat diegene eigenlijk nooit met een schema traint.

Vooral bij lopers met meer dan 20 jaar ervaring loopt het aandeel schemaloze lopers op. Van de lopers die al meer dan 30 jaar hardlopen, traint 40,0% eigenlijk nooit met een schema.

Het goede nieuws is dat tot 10 jaar het aandeel schemalopers redelijk gelijk blijft. Pas daarna durven lopers vaker op hun ervaring te vertrouwen en voelen ze zelf hun lichaam goed genoeg aan om zonder schema naar een doel te trainen.

Oudere lopers trainen vaker op gevoel

Leeftijd laat ongeveer hetzelfde patroon zien. Jonge lopers gebruiken relatief vaak een schema, terwijl oudere lopers vaker zonder schema trainen.

Onder twintigers loopt 17,9% eigenlijk nooit met een schema. Bij dertigers is dat 18,1%. Daarna stijgt het aandeel langzaam. Onder zestigers loopt 40,0% zonder schema en bij 70-plussers is dat 43,3%.

Dat heeft waarschijnlijk deels te maken met ervaring. Op je twintigste is de kans immers klein dat je 30 jaar loopervaring hebt, maar ook met doelen. Als je geen heel scherp tijdsdoel hebt, is de noodzaak voor een schema immers kleiner. Al betekent het niet meteen dat oudere lopers minder serieus trainen. Een schema loslaten kan ook betekenen dat je juist beter hebt geleerd wanneer je wel en niet moet vasthouden aan een plan.

Wie meer kilometers maakt, loopt vaker met schema

Toch is het niet zo dat ervaren of fanatieke lopers massaal zonder structuur trainen. Kijk je naar het aantal kilometers per week, dan zie je juist het tegenovergestelde: hoe meer iemand loopt, hoe vaker er een schema in beeld komt.

Van de lopers die minder dan 20 kilometer per week maken, traint 42,5% eigenlijk nooit met een schema. Bij lopers die 40 tot 60 kilometer per week lopen, is dat nog maar 14,9%. Onder lopers die meer dan 80 kilometer per week maken, traint 53,2% altijd met een schema.

Kort gezegd: wie weinig kilometers maakt, loopt vaker op gevoel of wanneer het uitkomt. Wie veel kilometers maakt, brengt meestal meer structuur aan in zijn trainingsweek.

Dat is ook logisch. Zodra je meerdere trainingen per week doet, wordt de volgorde belangrijker. Je wil niet per ongeluk je zware interval, lange duurloop en herstelrondje allemaal op de verkeerde momenten plannen.

Waar halen lopers hun schema vandaan?

Onder lopers die wél met een schema trainen, is internet de populairste bron. 38,8% haalt daar een schema vandaan. Ook fysieke coaches en online coaches worden veel genoemd.

Opvallend is dat AI-chatbots inmiddels ook in dit rijtje staan. 13,1% van de schemagebruikers geeft aan ChatGPT of een andere AI-chatbot te gebruiken voor een trainingsschema. Daarmee is AI nog niet de grootste bron, maar wel een serieuze nieuwe speler tussen internet, coaches en hardloopmedia.

Tegelijk blijft een coach populair. Ruim een kwart van de schemagebruikers krijgt zijn schema van een fysieke coach. Dat is vooral logisch voor lopers die bij een vereniging trainen, blessuregevoelig zijn of graag persoonlijke feedback krijgen.

Een schema is handig, maar niet heilig

Wat zeggen deze cijfers nu over trainen voor een marathon? Vooral dat een schema voor veel lopers belangrijk is, maar niet voor iedereen op dezelfde manier.

Marathonliefhebbers gebruiken vaker een schema dan lopers met een andere favoriete afstand. Toch traint ook binnen die groep lang niet iedereen altijd volgens een vast plan. Ervaren en oudere lopers laten het schema vaker los, terwijl lopers met veel weekkilometers juist vaker structuur aanbrengen.

Een goed schema kan je helpen om slim op te bouwen, genoeg rust te nemen en met vertrouwen aan de start te staan. Maar een schema is geen garantie op succes. Het moet passen bij je leven, je belastbaarheid en hoe je lichaam reageert.

De cijfers die wij wekelijks op ‘Data Donderdag’ publiceren zijn afkomstig uit het Runner’s World Hardlooponderzoek 2026. Je vindt alle resultaten in Runner’s World 1 van dit jaar. Bestel hem in onze webshop!

Volg je Runner's World al op Instagram, TikTok, Strava en Facebook?