Wat is de snelste marathon van Nederland? (nee, niet Rotterdam of Amsterdam)

Wat is de snelste marathon van Nederland? Je zou kunnen kijken naar de parcoursrecords, maar dat geeft vaak geen volledig beeld. Daarom keken wij naar de tijden van recreatieve lopers en doken we in de redenen voor snelle tijden.

Parcoursrecord zegt niet alles

Bij veel lijstjes over snelle marathons wordt vooral naar het parcoursrecord gekeken. Op basis daarvan kun je stellen dat Amsterdam (2.03.30) en Rotterdam (2.03.36) de snelste marathons van Nederland zijn. Dat zijn ook zeker snelle marathons, al kun je jezelf afvragen waarom daar zulke snelle tijden worden gelopen. Is het parcours zo razendsnel, of worden er gewoon heel goede lopers aangetrokken?

Snelle tijden zijn te koop

Om internationale toplopers aan te trekken moet een organisatie vaak diep in de buidel tasten en dat doen veel kleine marathons niet, waardoor het parcoursrecord al snel een kwartier- half uur minder scherp staat. Dat neemt niet weg dat een vlakke marathon als Two Rivers in Zaltbommel waarschijnlijk meer geschikt is voor een snelle tijd dan de heuvelachtige Boston Marathon, waar een veel scherper parcoursrecord staat.

Hoe lekker loop je door op een druk parcours?

Daarbij is het voor recreatieve lopers ook maar de vraag hoe prettig je door kan lopen bij een drukke marathon. Wil je onder de 4 uur lopen in Rotterdam, dan is het op sommige plekken lastig inhalen. Zeker de Boezemstraat op 30 kilometer kan erg druk zijn. Voor de toplopers die ver onder de 3 uur finishen, maakt dat niet zoveel uit, maar voor de lopers die tussen de 3 en 5 uur lopen kan het dringen worden. Voor veel lopers is het daarom prettiger doorlopen bij een marathon die minder massaal is dan Amsterdam, Rotterdam of Eindhoven.

Naar welke snelste tijden kijk je?

Het parcoursrecord zegt dus zeker niet alles. Daarom kijken wij liever naar de mediaantijd - de tijd van de middelste loper -  zo wordt het beeld niet vertekend door extreem snelle of extreem langzame lopers en heb je een goed beeld van wanneer je ongeveer halverwege het veld eindigt. Dit waren de mediaantijden van de 8 grootste marathons in 2025.

Op het eerste oog valt op dat de Kustmarathon Zeeland veel trager is dan de andere marathons. Voor kenners komt dit niet als een verrassing. Hij staat bekend als de zwaarste marathon van Nederland en dit jaar was hij door een storm extra zwaar.

Verder zijn de verschillen een stuk kleiner. Al deze marathons zijn stuk voor stuk zo plat als een dubbeltje als je het vergelijkt met veel buitenlandse marathons. Vaak is een door mensen aangelegde brug of viaduct de grootste scherprechter. Toch is het verschil tussen Amstelveen en Leiden meer dan 10 minuten. Geen sinecure, zelfs niet over 42,195 kilometer.

Het is de temperatuur die de tijd bepaalt

Als we in de weerarchieven duiken en naar de gemiddelde temperatuur op de wedstrijddag kijken - wordt het snel duidelijk waarom de ene marathon sneller is dan de andere. In Amsterdam en Eindhoven was het extreem goed weer. Bram de Weerman gaf het weer een 9 en een 9,5. Dat vertaalde zich in scherpe eindtijden. Ook in Amstelveen was het gunstig weer op de wedstrijddag. Het was die dag met gemiddeld 4,7℃, behoorlijk fris en daardoor goed weer om lekker door te lopen. Kijken we naar Leiden, dan zien we dat die voor het tweede jaar op rij in het eerste warme weekend van het jaar viel, toen kwamen bij meer evenementen lopers in de problemen. Ook Rotterdam was veel warmer in vergelijking met vorige jaren.

Waarom Amstelveen de snelste marathon van Nederland 

Vorig jaar overlegde Amstelveen dus de snelste marathontijd van Nederland en dat is vooral te danken aan het goede weer. De Lentemarathon wordt medio maart gehouden en daardoor is het eigenlijk altijd goed loopweer. Ik ben voor de grootste marathons van het land in de gemiddelde temperatuur op raceday gedoken in de periode 2022-2025 en daaruit bleek dat Amstelveen beduidend koeler is dan andere marathons.

Amstelveen springt eruit met goede looptemperaturen - en ook in Rotterdam, Enschede (meestal dezelfde dag als Rotterdam) kennen ze dikwijls goed loopweer - net als Eindhoven en Amsterdam in het najaar.

Welke loopjes zijn minder geschikt?

Uiteraard zijn de loopjes die vooral draaien om de beleving en daarom juist een zwaar parcours hebben niet heel geschikt voor een snelle tijd, maar daarvoor doe je ook niet mee aan zo'n evenement. De meest sprekende voorbeelden zijn waarschijnlijk de Kustmarathon Zeeland en de Heuvelland Marathon Maastricht. Je loopt daar vooral om het mee te maken en achteraf een sterk verhaal te kunnen vertellen.

Qua grote marathons zijn Utrecht en Leiden vaak nogal warm. Leiden Marathon had de laatste jaren vaak de pech in het eerste warme weekend van het jaar te vallen en Utrecht wordt vaak nog een of twee weken later in het jaar georganiseerd. Leiden heeft inmiddels de start flink vervroegd om dit te ondervangen. Waar voorheen om 10 uur of zelfs later werd gestart, klinkt dit jaar om half 9 al het startschot. Zo zijn de snelste lopers al voor de middag binnen. Utrecht wordt dit jaar op 31 mei gehouden, de start is om 10.30 uur - ook de nieuwe marathon van Groningen wordt op dezelfde dag en tijd gelopen.

Een snelle marathon uitkiezen is vaak vooral een kwestie van een beetje mazzel hebben met het weer in plaats van het parcours tot op de millimeter analyseren. Je hebt het nooit helemaal zelf in de hand. Waar loop jij dit jaar een marathon? En loop je dan voor een snelle tijd of vooral om het mee te maken en hem uit te lopen? Laat het weten in de comments!

Volg je Runner's World al op Instagram, TikTok, Strava en Facebook?