Paralympisch brons zonder toekomst: Noah Mbuyamba moet zijn droom opnieuw uitvinden

Twee zomers geleden stond Noah Mbuyamba (27) op het podium van de Paralympische Spelen in Parijs. Met een sprong van 7,01 meter veroverde de Limburger brons in het verspringen bij de T63-klasse voor sporters met een bovenbeenamputatie. Nu luidt hij de noodklok.

Los Angeles 2028 leek de logische volgende halte. Nog één cyclus om beter te worden, nog één kans op paralympisch goud. Totdat zijn onderdeel plotseling van het programma verdween.

Van een gerucht naar de werkelijkheid

'Ik werd gebeld door Joël de Jong', vertelt Mbuyamba aan Runner's World. Zijn Nederlandse ploeggenoot en regerend paralympisch kampioen in dezelfde klasse belde in juni vanaf de World Para Athletics Grand Prix in Parijs, waar Mbuyamba door een blessure niet aanwezig was. 'Hij belt me eigenlijk nooit, dus ik dacht eerst dat hij me per ongeluk had gebeld.'

Dat was niet het geval. 'Joël zei: "Heb je het al gehoord? Ze hebben ons onderdeel geschrapt voor de Spelen van LA." Ik schrok wel, maar dacht meteen: dit zal wel weer zo'n gerucht zijn. In de sportwereld gaan die vaker rond.' Een dag later werd hij door de bondscoach gebeld. Toen wist hij dat het echt was.

Geen uitleg van het Internationaal Paralympisch Comité

Wat het extra wrang maakt, is de manier waarop het besluit naar buiten kwam. Er was geen officiële aankondiging en er werd lange tijd geen duidelijke reden gegeven voor het schrappen van de T63-verspringcompetitie. 'Tot op de dag van vandaag hebben we geen fatsoenlijke uitleg gekregen', zegt Mbuyamba. Volgens de informatie die de atleten uiteindelijk kregen, wil het Internationaal Paralympisch Comité (IPC) meer vrouwen toelaten tot de Spelen en tegelijkertijd minder onderdelen per beperking aanbieden.

In theorie begrijpt Mbuyamba die ambitie. 'Natuurlijk wil je uiteindelijk een gelijke verdeling tussen mannen en vrouwen. Maar dit is niet de manier.' Volgens hem wordt het probleem van de verkeerde kant benaderd. 'Als je meer vrouwen op de Paralympische Spelen wilt, moet je investeren in de basis. Zorg dat meer meisjes met een beperking gaan sporten, faciliteer dat en geef het de tijd om te groeien. Dit voelt als een top-downbeslissing.'

Daar komt nog iets bij. De T63-klasse behoorde volgens de atleten helemaal niet tot de slechtst bezette onderdelen. 'Wij komen niet eens uit bij de onderste acht qua participatie', zegt Mbuyamba. 'Op het laatste WK waren wij zelfs het grootste verspringonderdeel als je mannen en vrouwen samen bekijkt.' Dat er in Parijs relatief weinig deelnemers waren, heeft volgens hem een andere oorzaak: de beperkte startplaatsen. Veel atleten hadden zich wel gekwalificeerd, maar werden door hun nationale bond niet afgevaardigd. 'Je wordt eigenlijk gestraft voor je eigen niveau.'

Mbuyamba's carrière in de wacht

Voor Mbuyamba gaat het niet alleen om één geschrapt onderdeel. Het besluit heeft directe gevolgen voor zijn leven als topsporter. 'Na Parijs dacht ik: de komende vier jaar zit ik gebakken. Ik had een medaille gewonnen, hoopte meer sponsors aan te trekken en dacht dat ik mijn topsportstatus kon vasthouden richting Los Angeles.' Die zekerheid viel in één klap weg.

Bovendien kwam het nieuws midden in een olympische cyclus. Een moment waarop atleten hun leven juist inrichten rondom een nieuw vierjarenplan. 'Je maakt keuzes over waar je woont, of je gaat studeren, bij wie je traint, of je gaat werken. Misschien denk je zelfs na over gezinsuitbreiding. Dat zijn beslissingen die je aan het begin van een cyclus neemt. En dan verandert ineens alles.'

Dat is misschien wel wat hem het meest steekt. 'Als je had gezegd: vanaf 2032 gaan we dit doen, dan had ik het professioneel gevonden. Maar nu voelt het alsof er totaal geen rekening is gehouden met de atleten.'

Jezelf uitvinden op een nieuw onderdeel

Het is niet de eerste keer dat Mbuyamba zijn toekomst opnieuw moet vormgeven. In 2017 verloor hij na een scooterongeluk in Indonesië zijn rechteronderbeen. Zijn droom van een voetbalcarrière spatte uiteen. Hij vond een nieuw doel in de atletiek en werkte zich in zeven jaar op naar een paralympische medaille. Nu staat hij opnieuw op een kruispunt. 'Eerst dacht ik dat ik mijn leven op een rijtje had als voetballer. Toen verloor ik mijn been en moest ik iets nieuws opbouwen. Nu ben ik eindelijk ergens heel goed in geworden en wordt dat weer van me afgenomen.'

De vraag die hij zichzelf opnieuw moest stellen, was dezelfde als acht jaar geleden. 'Ga je bij de pakken neerzitten, of ga je opnieuw transformeren?' Voorlopig kiest hij voor het laatste. Een overstap naar de 100 meter ziet hij niet zitten. Door de hoogte van zijn amputatie acht hij de kans klein dat hij in die discipline de wereldtop kan halen.

Daarom kijkt hij voorzichtig naar een nieuw project: hoogspringen. 'Toen mijn trainer ermee kwam, dacht ik eerlijk gezegd: wat moet ik nou met hoogspringen? Ik zie er niet uit als een hoogspringer en ik vond het helemaal niet vet.' Toch is hij begonnen met experimenteren. Eén keer per week traint hij op een alternatieve techniek, anders dan de klassieke Fosbury Flop. 'Er lijkt wel iets in te zitten.'

Meer dan zijn eigen verhaal

Ondanks alle onzekerheid probeert Mbuyamba vooruit te kijken. Daarbij zoekt hij steun bij zijn trainers en een sportpsycholoog van NOC*NSF. Maar zijn frustratie gaat verder dan zijn eigen carrière. 'Dit geeft een heel negatief signaal af. Alsof je op ieder moment kunt besluiten iets te veranderen, ongeacht de gevolgen voor de atleten.'

Hij denkt vooral aan de volgende generatie. 'Er zijn kinderen die naar mijn verhaal kijken en denken: als Noah een paralympische medaille kan winnen in het verspringen, dan kan ik dat misschien ook. Voor hen valt die droom nu weg.' En dat, zegt hij, staat haaks op waar de Paralympische beweging voor zou moeten staan. 'Je wilt inclusiever worden, maar voor sommige groepen sporters is er straks juist helemaal niets meer over.'

Volg je Runner's World al op Instagram, TikTok, Strava en Facebook?