Waarom ook fitte sporters hartproblemen kunnen krijgen

Je loopt meerdere keer per week hard, je voelt je fit en denkt waarschijnlijk: met mijn hart zit het wel goed. Logisch, want bewegen staat al jaren bekend als één van de beste dingen die je voor je gezondheid kunt doen. Toch laat nieuw onderzoek zien dat dit nét iets genuanceerder ligt, zeker voor sporters die fanatiek en langdurig trainen.

Europese en Amerikaanse cardiologen hebben daarom de koppen bij elkaar gestoken en nieuwe adviezen opgesteld. Niet om mensen bang te maken, maar juist om beter te begrijpen hoe hart- en vaatziekten zich bij actieve sporters ontwikkelen en hoe je ze op tijd herkent.

Een goede conditie is geen garantie

'Sporten is gezond, maar sporters zijn niet immuun voor hart- en vaatziekten,' zegt inspanningsfysioloog Thijs Eijsvogels van het Radboudumc. Wie regelmatig sport, leeft gemiddeld langer en gezonder. Toch komen bekende risicofactoren zoals een hoge bloeddruk of verhoogd cholesterol óók voor bij sporters. Kortom, een goed uithoudingsvermogen is geen garantie dat je hart nergens last van heeft.

Sommige hartproblemen zie je juist vaker bij sporters

Opvallend genoeg lijken sommige hartafwijkingen juist vaker voor te komen bij fanatieke sporters dan bij mensen die minder bewegen. Het gaat bijvoorbeeld om hartritmestoornissen en verkalking van de kransslagaders. Hoe dat precies ontstaat, weten onderzoekers nog niet helemaal. Wellicht is het een combinatie van langdurige belasting van het hart en andere factoren zoals aanleg en leefstijl.

Als je veel sport, voelt je lichaam vaker vermoeid, zwaar of ‘anders’ dan normaal. Een training die niet lekker gaat, een hartslag die wat hoger ligt of benen die leeg of zwaar aanvoelen zijn symptomen die herkenbaar zijn voor veel sporters. Juist daardoor kan het lastig zijn om te herkennen wanneer er echt iets aan de hand is. En daar zit precies de uitdaging. Wanneer is het een mindere trainingsdag en wanneer geeft je lichaam een signaal dat je serieus moet nemen? Die grens is niet altijd duidelijk, zeker niet voor sporters die gewend zijn om door te zetten.

Niet altijd pijn op de borst

Klachten zien er bij sporters vaak anders uit dan je denkt. Je verwacht misschien duidelijke signalen zoals pijn op de borst of flinke kortademigheid, maar het begint vaak subtieler. 'Naast typische klachten zoals pijn op de borst of uitgesproken kortademigheid bij inspanning, kan een plotse onverklaarde achteruitgang in sportprestaties een teken zijn van bijvoorbeeld kransslagaderverkalking,' zegt Guido Claessen van het Jessa Ziekenhuis. En juist dat maakt het voor hardlopers tricky. Een training die ineens zwaar voelt, een tempo dat niet lukt of een hartslag die anders reageert dan je gewend bent, schrijf je al snel af als een off day. Terwijl het soms meer is dan dat.

Meer maatwerk in plaats van standaardadvies

Tot nu toe sloten veel medische richtlijnen niet goed aan op sporters. Ze zijn vaak gebaseerd op de algemene bevolking, terwijl fanatieke sporters een heel ander lichaam en belastingsniveau hebben. Daarom ligt de focus in de nieuwe richtlijn op samenwerking tussen arts en sporter. Geen standaard 'stop met sporten'-advies, maar meer focus op het totaalplaatje. 'Daarbij bekijken ze samen mogelijke behandelopties, waarbij niet alleen risico’s, prognose en klachten worden meegenomen, maar ook de persoonlijke sportieve doelen,' zegt Eijsvogels. 'Het gaat dus niet om een zwart-wit advies, maar om zorg op maat.'

De timing van deze nieuwe adviezen is geen toeval. Steeds meer mensen doen mee aan marathons, triatlons en langeafstandswedstrijden. Ook op latere leeftijd. Dat is een mooie ontwikkeling, maar het zorgt ook voor nieuwe vragen. Is er een punt waarop heel veel sporten minder gezond wordt? En hoe zorg je dat je veilig blijft trainen? Eijsvogels is ook onderzoekleider bij het FIT-HEART-onderzoek, waarin wordt gekeken naar de invloed van langdurig en intensief sporten op de hartgezondheid.

Wat betekent dit voor jou als loper?

Geen reden om je hardloopschoenen aan de wilgen te hangen. Integendeel! Bewegen blijft één van de beste keuzes die je kunt maken, maar het vraagt wel om iets meer bewustzijn. Zeker als je ouder wordt of intensiever traint. Luister naar signalen die je normaal misschien zou negeren. En merk je dat je prestaties onverwacht achteruitgaan, je sneller buiten adem bent of je hart anders aanvoelt dan je gewend bent? Laat het checken. Hoe beter je je lichaam kent, hoe sneller je doorhebt wanneer iets niet klopt.

Volg je Runner's World al op Instagram, TikTok, Strava en Facebook?