Nieuwe richtlijnen moeten seksualisering van vrouwelijke atleten tegengaan

Geen lage camera’s die omhoog filmen en geen vertraagde herhalingen die weinig over de prestatie vertellen. Nieuwe Europese richtlijnen moeten ervoor zorgen dat bij vrouwenatletiek de sport centraal staat en niet het lichaam van de atlete.

Uitzendingen van vrouwenatletiek kunnen er binnenkort anders uit gaan zien. De European Broadcasting Union (EBU) en European Athletics hebben nieuwe richtlijnen uitgebracht voor het respectvol in beeld brengen van vrouwelijke atleten. De belangrijkste vraag voor regisseurs en cameraoperators: helpt dit beeld de kijker om de prestatie beter te begrijpen?

In het 23 pagina’s tellende document Raising the Bar pleiten de organisaties voor minder krappe beelden van achteren, minder lage camera’s die omhoog filmen en meer terughoudendheid met vertraagde herhalingen die technisch weinig toevoegen. De richtlijnen behandelen onder meer hoogspringen, polsstokhoogspringen, verspringen, hink-stap-springen en loopnummers.

Glen Killane, directeur van EBU Sport, noemt de seksualisering van vrouwelijke atleten door camerastandpunten en montagekeuzes ‘een belangrijk probleem’ binnen veel sportuitzendingen. Volgens hem leiden zulke beelden de aandacht af van de prestaties en technische kwaliteiten van sporters en kunnen ze schadelijke stereotypen in stand houden.

Wat wil de EBU anders zien?

Het rapport laat met concrete voorbeelden zien hoe dezelfde wedstrijd beter in beeld kan worden gebracht. Bij het hoogspringen hebben wijde beelden van de aanloop, afzet en passage over de lat de voorkeur boven een ingezoomde slowmotion van het lichaam boven de lat. Die wijde camerastandpunten laten volgens de makers niet alleen meer van de techniek zien, maar verkleinen ook de kans op compromitterende beelden.

Bij het verspringen en hink-stap-springen ligt de nadruk op de laatste passen, de voetplaatsing op de balk en de landing. Lage camera’s naast de zandbak en beelden waarop een atlete van achteren uit de bak klimt, worden afgeraden. Ook rondlopende cameraoperators moeten volgens de richtlijn opletten wanneer zij laag of achter een atlete filmen.

Voor loopnummers is slechts één pagina ingeruimd, maar de boodschap is duidelijk. Zeer krappe beelden van achteren of van onder het bekken moeten worden vermeden. Dat geldt vooral tijdens de voorbereiding bij de start en op momenten van extreme vermoeidheid na de finish, wanneer atletes vooroverbuigen, op de baan zitten of uitgeput neervallen.

© EBU

Beelden kunnen online een tweede leven krijgen

De Britse polsstokhoogspringster Holly Bradshaw vertelt in het rapport dat de gevolgen verder reiken dan de live-uitzending. Zelf zag ze ongepaste video’s van zichzelf terug op social media  nadat slowmotionbeelden uit wedstrijden waren geknipt en verspreid.

Bradshaw zegt bovendien dat atleten tijdens grote wedstrijden soms meer bezig zijn met de positie van camera’s dan met hun eigen prestatie. Mede omdat ze niet precies weten welke beelden live worden uitgezonden en wat daar later online mee gebeurt en dat leidt af.

Verspringster Ivana Španović wijst daarnaast op mogelijke gevolgen voor de mentale gezondheid. Verkeerd geplaatste camera’s kunnen volgens haar tijdens de warming-up zelfs een risico vormen. Het gaat niet om minder aandacht voor de sport, maar om beelden die beter laten zien hoeveel kracht, precisie en techniek voor hun onderdelen nodig zijn.

Meer sport, niet minder

De richtlijnen betekenen nadrukkelijk niet dat het lichaam van de atleet buiten beeld moet blijven. Bij atletiek draait de prestatie nu eenmaal om snelheid, kracht, houding en beweging. Het verschil zit volgens de EBU in de journalistieke meerwaarde: toont een herhaling waarom een sprong slaagde, of blijft de camera vooral hangen op een intiem of onthullend beeld?

Juist de meest respectvolle camerastandpunten blijken vaak ook de interessantste. Een zijaanzicht van de laatste passen bij het verspringen of een wijde herhaling van de aanloop bij het polsstokhoogspringen geeft commentatoren meer ruimte om techniek uit te leggen. Een ingezoomde opname van de landing doet dat meestal niet.

De nieuwe aanbevelingen zijn geen harde regels en aan overtredingen zijn geen sancties verbonden. Desalniettemin kunnen we ervan uitgaan dat de cameramensen bij de EK Atletiek in Birmingham deze zomer meer de focus zullen leggen op waar ze voor betaald worden. Het in beeld brengen van de sport.

Volg je Runner's World al op Instagram, TikTok, Strava en Facebook?