Iedere hardloper kent het moment waarop het zwaar wordt tijdens het hardlopen. Niet omdat je lichaam dan per se moe wordt, maar omdat je hoofd zich ermee gaat bemoeien. Ineens duikt die gedachte op dat je eigenlijk het liefst wil stoppen. In de militaire wereld is dat moment bekend terrein. Militairen trainen om met die vermoeidheid om te gaan. En precies daar kunnen hardlopers veel van leren.

Hoe militairen omgaan met vermoeidheid en wat hardlopers daarvan kunnen leren

Binnen militaire opleidingen wordt vermoeidheid gezien als een onderdeel van het werk. Lange dagen en veel belasting horen erbij. Dit doen ze om mensen te leren functioneren wanneer de omstandigheden verre(!) van ideaal zijn. Een belangrijk uitgangspunt daarbij is dat vermoeidheid zelden betekent dat je echt niet meer kunt.

Vermoeidheid begint vaak in het hoofd

Dat herkent Denise Anna, zelf militair in opleiding en HYROX atleet op hoog niveau. 'Ik merk vermoeidheid altijd eerst in mijn hoofd. Dat stemmetje dat zegt: dit slaat nergens op, waarom doe ik dit ook alweer? Dat komt vaak al voordat mijn lichaam echt ‘op’ is.' Voor hardlopers is dat herkenbaar. Het gevoel dat je leeg bent, blijkt lang niet altijd samen te vallen met echte fysieke uitputting.

© Denise Anna Venghaus

Eerst vertragen

Wanneer dat mentale signaal zich aandient, reageren militairen niet impulsief. In plaats van stoppen of forceren, leren militairen eerst rust te creëren. Denise past dat principe letterlijk toe. 'Wat ik dan als eerste doe, is vertragen in mijn hoofd. Niet stoppen en niet gelijk in paniek raken.' Ze brengt haar ademhaling onder controle en haalt bewust de onrust eruit. Pas daarna volgt een korte check van het lichaam. 'Ik doe een bodyscan en vraag mezelf af: doet het ergens écht zoveel pijn dat stoppen nodig is? Meestal is dat niet zo.'

Die volgorde is dus belangrijk. Door eerst mentale rust te creëren, voorkom je dat vermoeidheid uitgroeit tot paniek.

Je hoeft je niet goed te voelen om goed te presteren

Eén van de belangrijkste lessen uit de militaire opleiding is het onderscheid tussen gevoel en functioneren. Waar veel sporters geneigd zijn om hun training of wedstrijd te laten bepalen door hoe iets voelt, kijken militairen naar wat nog mogelijk is. Denise herkent dat verschil duidelijk. 'Als atleet luisterde ik vooral naar gevoel. In mijn opleiding leerde ik dat vermoeidheid zelden betekent dat je echt niet meer kunt.'

De vraag die Denise zichzelf nu stelt is: 'Kan ik technisch nog bewegen?' Zolang het antwoord ja is, blijft ze doorgaan. 'Je hoeft je niet goed te voelen om goed te presteren', zegt ze. Dat principe is direct toepasbaar voor hardlopers, zeker tijdens lange duurlopen of wedstrijden.

Mentale vermoeidheid liegt vaker dan fysieke vermoeidheid

Militairen leren bovendien onderscheid te maken tussen mentale en fysieke vermoeidheid. Fysieke vermoeidheid uit zich in verlies van kracht, coördinatie of techniek. Mentale vermoeidheid klinkt vooral luid in het hoofd. 'Mentale vermoeidheid komt vaak eerder en liegt vaker. Je hoofd wil stoppen, terwijl je lichaam technisch nog prima kan bewegen.'

Dat verklaart waarom veel hardlopers al afhaken terwijl hun lichaam nog functioneert. Het brein probeert energie te sparen en veiligheid te creëren, maar is daarin soms te voorzichtig.

Alles klein maken onder druk

Om onder vermoeidheid te blijven functioneren, trainen militairen vaste routines. Geen improvisatie, maar herhaling. Denise past datzelfde principe toe tijdens zware momenten. 'Altijd eerst ademhaling. Rust betekent controle.' Daarna verlegt ze haar aandacht naar een goede techniek. Dus rechtop blijven lopen, armen los en een goed ritme vasthouden. Pas daarna kijkt ze vooruit, maar nooit te ver. 'Ik maak het altijd klein. Tot die bocht, tot die volgende honderd meter. Nooit het geheel.'

Door taken klein te maken, blijft het brein overzicht houden. Voor hardlopers werkt dat net zo. Een marathon is mentaal nauwelijks te overzien; de volgende minuut wel.

Presteren zonder perfecte omstandigheden

Wat militairen daarnaast onderscheidt van niet-militairen, is hun omgang met comfort. Of beter gezegd, het gebrek daaraan. Slecht geslapen, weinig hersteld, maar toch weer moeten functioneren. 'Je leert presteren zonder perfecte omstandigheden. Consistentie is altijd belangrijker dan comfort.' Die mentaliteit neemt Denise mee in haar HYROX trainingen en wedstrijden. Motivatie is daarbij geen voorwaarde. 'Ik wacht niet tot motivatie terugkomt. Ik kies voor discipline. Actie vóór emotie.'

Wat hardlopers hiervan kunnen leren

Voor hardlopers die merken dat ze vooral mentaal afhaken, ligt hier een duidelijke les. Vermoeidheid hoeft niet bestreden te worden, maar ook niet eindeloos geanalyseerd. 'Ga niet onderhandelen met vermoeidheid', aldus Denise Anna. In plaats daarvan stelt ze zichzelf steeds dezelfde simpele vraag: kan ik technisch nog bewegen? Is het antwoord ja, dan hoef je alleen nog maar te blijven bewegen.

Volg je Runner's World al op Instagram, TikTok, Strava en Facebook?