Kan een smartwatch een hartritmestoornis ontdekken voordat jij iets merkt? Dit blijkt uit nieuw Nederlands onderzoek

Vrijwel elke hardloper draagt tegenwoordig een smartwatch of sporthorloge. Wij hardlopers kijken naar ons tempo, onze hartslag, het aantal gelopen kilometers en misschien zelfs naar onze slaapscore. Maar wat als datzelfde horloge méér kan dan alleen je trainingen registreren? Wat als het ook kan helpen om een hartritmestoornis op te sporen voordat jij zelf klachten hebt?

Dat is precies de vraag die centraal stond tijdens een recent Health Event van Apple. Daar presenteerden cardioloog Michiel Winter en onderzoeker Nicole van Steijn van het Amsterdam UMC de resultaten van een nieuw Nederlands onderzoek naar het gebruik van smartwatches bij het opsporen van hartritmestoornissen. Smartwatches kunnen mogelijk helpen bij het vroegtijdig opsporen van hartritmestoornissen. Daarbij gaat het in dit onderzoek specifiek om boezemfibrilleren, de meest voorkomende hartritmestoornis.

Kan een smartwatch een hartritmestoornis ontdekken voordat jij iets merkt? Dit blijkt uit nieuw Nederlands onderzoek

De resultaten uit het onderzoek van het Amsterdam UMC zijn opvallend. Bij mensen met een verhoogd risico werd boezemfibrilleren vier keer vaker ontdekt met behulp van een smartwatch dan met traditionele monitoring. Wat ontdekten de onderzoekers precies? En wat betekent dat voor hardlopers die dagelijks met een smartwatch trainen?

Waarom is boezemfibrilleren zo belangrijk?

Boezemfibrilleren is de meest voorkomende hartritmestoornis. Daarbij trekken de boezems van het hart niet meer regelmatig samen, waardoor het hart onregelmatig klopt. Dat hoeft lang niet altijd klachten te geven, maar kan wel ernstige gevolgen hebben. Door de verstoorde bloedstroom kunnen namelijk bloedstolsels ontstaan. Wanneer zo'n stolsel richting de hersenen reist, kan dat een beroerte veroorzaken.

'Het is belangrijk om een mogelijke hartritmestoornis zoals boezemfibrilleren op te sporen', aldus cardioloog Michiel Winter. 'Zo'n hartritmestoornis kan leiden tot de vorming van stolsels. Als deze stolsels naar de hersenen reizen, kunnen ze een beroerte veroorzaken.' Juist omdat veel mensen helemaal niets merken, blijft boezemfibrilleren regelmatig onopgemerkt.

Boezemfibrilleren 4 keer vaker ontdekt dankzij een smartwatch

Voor het onderzoek volgden onderzoekers van Amsterdam UMC 437 mensen van 65 jaar en ouder met een verhoogd risico op boezemfibrilleren. De helft van de deelnemers droeg gedurende zes maanden dagelijks een smartwatch met zowel een optische hartslagmeter (PPG) als een ECG-functie. De andere helft kreeg de traditionele hartritmemonitoring met ECG-plakkers.

Na zes maanden bleek dat bij 21 deelnemers uit de smartwatchgroep boezemfibrilleren was vastgesteld. In de groep met traditionele monitoring waren dat er slechts 5. Met andere woorden: in deze onderzoeksgroep werd boezemfibrilleren ongeveer vier keer zo vaak opgespoord met behulp van een Apple smartwatch. Misschien nog opvallender is dat 12 van de 21 mensen die dankzij de smartwatch werden gediagnosticeerd, vooraf helemaal geen klachten hadden. Zonder langdurige monitoring was de kans groot geweest dat hun hartritmestoornis onopgemerkt was gebleven.

Waarom werkt een smartwatch beter?

Traditionele hartritmemonitoring heeft één belangrijk nadeel: de meetperiode is relatief kort. Een draagbare ECG-monitor wordt meestal enkele dagen tot maximaal twee weken gedragen. Als een hartritmestoornis juist buiten die periode optreedt, wordt deze simpelweg niet geregistreerd.

Een smartwatch werkt anders. De optische hartslagsensor (PPG) houdt gedurende de dag voortdurend het hartritme in de gaten en kan onregelmatigheden signaleren. Wanneer daar aanleiding voor is, kan de gebruiker vervolgens een ECG maken via de ingebouwde elektroden in het horloge om het hartritme nauwkeuriger vast te leggen. Volgens Michiel Winter is dat precies de kracht van wearables. Mensen dragen hun smartwatch vaak dagelijks en gedurende langere tijd, waardoor de kans groter wordt dat een hartritmestoornis wordt vastgelegd op het moment dat deze daadwerkelijk optreedt.

Wat betekent dit voor hardlopers?

Betekent dit dat elke hardloper nu direct een smartwatch moet kopen? Nee, dat is niet nodig. Het onderzoek werd uitgevoerd onder mensen van 65 jaar en ouder met een verhoogd risico op boezemfibrilleren. De resultaten van dit onderzoek zijn daarom niet één-op-één te vertalen naar jonge, gezonde sporters. Dat neemt niet weg dat ook sporters hartritmestoornissen kunnen krijgen, al komt dat relatief weinig voor.

Het onderzoek is interessant voor hardlopers

Steeds meer hardlopers dragen hun smartwatch niet alleen tijdens trainingen, maar de hele dag en zelfs tijdens het slapen. Daardoor verzamelt het horloge veel meer gegevens dan alleen tempo, afstand en hartslag tijdens een lange duurloop. Belangrijk daarbij is wel dat een smartwatch geen diagnose stelt. Een melding op je horloge betekent niet automatisch dat er iets mis is. Wel kan zo'n melding aanleiding zijn om contact op te nemen met een huisarts of cardioloog voor aanvullend onderzoek.

Mijn eigen ervaringen met de Apple Watch Ultra 3

Tijdens het Health Event kreeg ik de mogelijkheid om de Apple Watch Ultra 3 de komende weken zelf te testen. Mijn collega schreef eerder al een uitgebreide review van het horloge, waardoor ik me juist wilde richten op de gezondheidsfuncties en hoe bruikbaar die zijn. De afgelopen weken droeg ik de Apple Watch Ultra 3 vrijwel continue; tijdens rustige duurlopen, HYROX trainingen, krachttraining en tijdens het slapen.

Vooral na wat zwaardere trainingsdagen vond ik het interessant om te zien hoe mijn lichaam daarop reageerde. Een zware HYROX training of een lange duurloop zag ik vaak terug in mijn herstelgegevens. Ook de slaapscore vond ik interessant, omdat je over meerdere weken patronen begint te herkennen. Slaapduur, bedtijd en de verschillende slaapfasen worden overzichtelijk weergegeven, waardoor je beter begrijpt hoe goed je daadwerkelijk herstelt. Wat ik prettig vond, is dat die gegevens goed aansloten bij hoe ik me zelf voelde. Voelde ik me vermoeid na een zware trainingsweek, dan zag ik dat vaak ook terug in mijn herstel- en slaapgegevens.

Toch was er ook een klein nadeel. Ik droeg de Apple Watch voor het eerst, dus ineens kwamen al mijn WhatsApp berichtjes, meldingen en notificaties ook op mijn pols binnen. Daardoor merkte ik dat ik veel vaker naar mijn scherm keek dan normaal. Het is bijzonder hoe snel je dan gewend raakt aan al die data en meldingen, en dat kan best verslavend werken. Gelukkig kun je notificaties eenvoudig aanpassen of helemaal uitschakelen, waardoor je de focus veel meer op de gezondheids- en sportfuncties kunt leggen.

Juist dat vond ik uiteindelijk de grootste meerwaarde. Veel gegevens worden automatisch op de achtergrond verzameld, waardoor je over een langere periode trends kunt herkennen in bijvoorbeeld je hartslag, herstel en slaap. Dat levert uiteindelijk veel meer waardevolle informatie op dan één losse meting na een training.

Data is handig, maar niet heilig

De onderzoekers benadrukten meerdere keren dat technologie bedoeld is als hulpmiddel en niet als vervanging van een arts of je eigen lichaamsgevoel. Dat is misschien wel de belangrijkste les voor hardlopers. Data kan ontzettend waardevol zijn. Je kunt trends herkennen, veranderingen signaleren en eerder aan de bel trekken wanneer iets afwijkt van je normale patroon. Maar uiteindelijk blijft een smartwatch precies dat: een hulpmiddel.

Voel je je niet goed, heb je klachten of krijg je herhaaldelijk een melding over je hartritme? Dan is het altijd verstandig om contact op te nemen met een arts, ongeacht wat je horloge zegt.

Volg je Runner's World al op Instagram, TikTok, Strava en Facebook?