‘Ik denk niet dat we atleten moeten betalen’: IOC-baas zet sportwereld op scherp

IOC-voorzitter Kirsty Coventry ligt onder vuur van (oud-)atleten na haar uitspraken dat atleten niet rechtstreeks betaald moeten worden voor deelname aan de Olympische Spelen. Oud-verspringer Greg Rutherford noemde haar woorden op zijn Instagram ‘ridiculous’, terwijl onder anderen Lieke Klaver, Eilish McColgan en Fleur Jong hun steun uitspraken voor zijn kritiek. De discussie raakt aan een bredere vraag: wie profiteert er eigenlijk van olympische aandacht?

Waar blijft het geld van het IOC?

Kirsty Coventry heeft opnieuw olie op het vuur gegooid in de discussie over prijzengeld op de Olympische Spelen. De nieuwe voorzitter van het Internationaal Olympisch Comité zei in een interview met Sport Nation dat ze niet gelooft in het direct betalen van atleten op de Spelen.

‘Ik kom uit een klein land, uit een sport waarin atleten niet per se goed betaald worden, en toch vind ik nog steeds niet dat we atleten moeten betalen op de Olympische Spelen’, zei Coventry. Volgens de Zimbabwaanse oud-zwemster moet het IOC vooral zoeken naar manieren om atleten beter te ondersteunen op weg naar de Spelen, niet naar een systeem waarin sporters rechtstreeks betaald krijgen voor deelname of prestaties.

Dat past bij de traditionele lijn van het IOC. De organisatie keert zelf geen prijzengeld uit aan olympiërs. In plaats daarvan zegt het IOC zijn inkomsten te herverdelen via het olympische systeem: naar organisatiecomités, internationale sportfederaties, nationale olympische comités, ontwikkelingsprogramma’s en Olympic Solidarity, het fonds dat onder meer scholarships en ontwikkelingssteun verstrekt aan atleten uit kleinere of minder kapitaalkrachtige landen.

Coventry weet uit eigen ervaring wat dat kan betekenen. Zelf was ze als atleet uit Zimbabwe afhankelijk van olympische solidariteitssteun. Zonder die hulp, zei ze, was ze mogelijk niet zo succesvol geworden. Toch viel haar uitspraak slecht bij veel atleten. Vooral omdat de Olympische Spelen inmiddels een miljardenproduct zijn, terwijl veel olympiërs buiten de absolute top moeite hebben om financieel rond te komen.

Brits olympisch kampioen noemt uitspraken ‘ridiculous’

Oud-olympisch kampioen verspringen Greg Rutherford reageerde fel op de woorden van Coventry. Hij noemde de uitspraken ‘ridiculous’ en wees erop dat atleten de kern vormen van de Olympische Spelen. Zonder sporters geen tv-rechten, geen sponsordeals, geen volle stadions en geen wereldwijd evenement. Zo haalt hij onder andere aan dat atleten ook niet via andere wegen kunnen profiteren van de aandacht voor de Spelen vanwege rule 40. 

Atleten mogen tijdens de Olympische Spelen bijvoorbeeld niet vrijuit hun eigen sponsoren in beeld brengen. Ook het gebruik van olympische beelden op hun eigen socialmediakanalen is aan strenge regels gebonden. Atleten kunnen dus geen beelden van hun eigen race delen, omdat die van de uitzendrechthebbenden zijn, dat terwijl social media een steeds belangrijkere bron van inkomsten wordt voor de atleten. Rutherford kreeg bijval van meerdere atleten, onder wie Lieke Klaver, Eilish McColgan en Fleur Jong. Via een andere weg reageert Keely Hodgkinson, wereldrecordhoudster 800 meter indoor, op de uitspraken van Coventry met: 'This won't age well'.

Het IOC verdedigt die regels met het argument dat officiële sponsordeals beschermd moeten worden. Die inkomsten maken de Spelen mogelijk en worden volgens het IOC voor het grootste deel terug geïnvesteerd in sport. Maar voor veel atleten voelt dat als een indirect systeem waarin iedereen rondom de sporter wordt betaald, terwijl de sporter zelf afhankelijk blijft van bonden, persoonlijke sponsoren, startgelden, prijzengeld of bijbanen.

Atletiek kiest al een andere route

Opvallend genoeg is atletiek juist de sport waarin die discussie al deels is gekanteld. World Athletics besloot bij de Olympische Spelen van Parijs 2024 als eerste internationale sportfederatie prijzengeld uit te keren aan olympische kampioenen. Goudenmedaillewinnaars in de atletiek ontvingen 50.000 dollar. Voor estafetteteams werd dat bedrag verdeeld over het team.

Vanaf de Spelen van Los Angeles in 2028 wil World Athletics het systeem uitbreiden naar zilver en brons. Daarmee wordt de atletiek een uitzondering binnen de olympische beweging: het prijzengeld komt niet van het IOC zelf, maar van de internationale atletiekbond, uit de olympische inkomsten die de bond ontvangt.

Ook buiten de Olympische Spelen speelt prijzengeld een belangrijke rol. De Diamond League keert in 2026 in totaal 9,24 miljoen dollar aan prijzengeld uit. Per reguliere meeting gaat het om 500.000 dollar, met hogere bedragen in de Diamond League Final. Individuele atleten kunnen op reguliere meetings tot 20.000 dollar verdienen en in de finale tot 60.000 dollar.

Wel is dit prijzengeld alleen interessant voor de absolute top die structureel meedoet aan de internationale top. Voor de brede groep atleten daaronder is het bestaan vaak minder glanzend. Zij verdienen hun geld uit een combinatie van kleine sponsordeals, bondsondersteuning, startgeld, prijzengeld, clinics, social media, coaching of werk naast de sport. Een blessure, gemiste limiet of matig seizoen kan direct financiële gevolgen hebben. Ook is NOC-NSF inmiddels gestopt met bonussen voor medailles op de Olympische Spelen. Wel kijkt de sportorganisatie naar manieren om inkomensstress weg te halen bij topsporters.

Enhanced Games zetten geld juist centraal

De discussie komt op een opvallend moment. Afgelopen weekend vonden de eerste Enhanced Games plaats, een controversieel evenement waarbij het gebruik van prestatiebevorderende middelen is toegestaan onder medische begeleiding. Sportief waren de resultaten minder spectaculair dan de organisatie vooraf had beloofd, maar financieel kiest het evenement juist voor een totaal andere boodschap dan het IOC.

Waar het IOC beargumenteert dat de vergoeding voor de atleten hem zit in de ervaring van deel uitmaken van de Olympische Spelen, zetten de Enhanced Games het geld nadrukkelijk centraal en stelt de gezondheid van de deelnemende atleten op de proef. De organisatie schermt met grote geldprijzen en maakte deze week zelfs bekend dat er 10 miljoen dollar klaar zou liggen voor een sprinter die het wereldrecord van Usain Bolt op de 100 meter "verbreekt" tijdens een toekomstige editie. Waarschijnlijk willen maar weinig atleten iets van deze deal weten - als men daar al toe in staat is - maar het laat wel zien dat er andere modellen mogelijk zijn.

Wie profiteert van olympische aandacht?

De discussie rondom Coventry draait dus niet alleen om de simpele vraag of een olympisch kampioen een cheque moet krijgen. Het IOC investeert geld terug in sport en voor veel atleten uit kleinere landen kan steun via Olympic Solidarity van grote waarde zijn.

Maar de kritiek van Rutherford en andere atleten legt een gevoelige plek bloot. Atleten creëren de waarde van de Olympische Spelen, maar hebben beperkte controle over hoe ze die waarde zelf kunnen verzilveren. Ze krijgen geen direct prijzengeld van het IOC, kunnen hun eigen sponsoren maar beperkt inzetten rond de Spelen en mogen olympische beelden niet vrij gebruiken om hun eigen platform te laten groeien.

Voor wereldsterren met grote contracten is dat vervelend, maar vaak te overzien. Voor atleten die net onder die commerciële top zitten, kan het verschil maken tussen fulltime topsport en jarenlang financieel puzzelen. De vraag is dan ook vooral wie er uiteindelijk het meest profiteert van de olympische aandacht: de sporter die de prestatie levert, of het systeem eromheen?

Update: IOC reageert op kritiek

Na de ophef over haar uitspraken heeft Kirsty Coventry via Athlete365, het atletenplatform van het IOC, een reactie gegeven. Volgens Coventry is haar eerdere uitspraak verkeerd geïnterpreteerd. Ze stelt dat ze niet heeft gezegd dat atleten geen prijzengeld verdienen, maar dat ze niet gelooft in het betalen van álle atleten voor deelname aan de Olympische Spelen.

Volgens Coventry zou zo’n systeem slechts een kleine groep sporters helpen. Ze benadrukt dat de IOC-visie juist is om zoveel mogelijk atleten op weg naar de Spelen te ondersteunen, onder meer via Olympic Solidarity en andere programma’s. ‘Als oud-atleet zet ik mij volledig in om meer manieren te vinden om atleten direct te ondersteunen op hun reis’, aldus Coventry.

Volg je Runner's World al op Instagram, TikTok, Strava en Facebook?