'Ik snap niet waarom m'n conditie zo slecht is, maar het blijkt de perimenopauze'

Redacteur Michelle Stein liep vijftien marathons, meerdere halve marathons en zelfs een 50 kilometer. Hardlopen was haar grote liefde, tot rustige runs richting haar veertigste ineens loodzwaar voelden. Haar hartslag schoot omhoog, warmte werd ondraaglijk en ze dacht eerst dat het aan haar conditie lag. Tot ze ontdekte wat er écht speelde.

De boosdoener bleek niet luiheid of gebrek aan doorzettingsvermogen, maar de perimenopauze.

Hardlopen in de perimenopauze

'Ik werd eigenlijk per ongeluk hardloper. Vlak voor mijn eindexamen sloot ik me aan bij het atletiekteam en daar bleek ik best goed in', vertelt Michelle. 'Het schoolrecord op de 3200 meter staat nog steeds op mijn naam: 12.09 minuten. Daarna bleef ik lopen. In mijn twintiger jaren en begin dertig liep ik vijftien marathons, meerdere halve marathons, talloze 5 kilometers en één keer een 50 kilometer. Allemaal tussen vier zwangerschappen door. Ik kwalificeerde me zelfs voor de Boston Marathon van 2019, maar haalde de start uiteindelijk niet. En toen veranderde er iets.

Richting mijn veertigste was de liefde voor hardlopen ineens weg. Mijn leven was drukker geworden, met werk en vier kinderen, en lopen was naar de achtergrond verdwenen. Toen ik het weer wilde oppakken, vond ik mijn oude flow niet terug. Sterker nog: hardlopen voelde loodzwaar. Een rustige training voelde soms alsof ik een snelle 5 kilometer liep. Mijn horloge gaf tempo’s door die vroeger makkelijk voelden, maar nu moest ik ervoor knokken. Ook mijn hartslag schoot omhoog. Waar ik normaal rond de 140 slagen per minuut zat, ging ik nu ineens richting de 170 of zelfs 180.'

Daar kwam nog iets bij: ik kon ineens veel slechter tegen warmte. Alles boven de 24 graden voelde als een marteling. Ik had continu dorst en moest door vier bevallingen en een zwakke bekkenbodem ook nog rekening houden met urineverlies tijdens het lopen. Eerst gaf ik mezelf de schuld. Was ik zó uit vorm? Was mijn discipline weg? Waarom kon ik mezelf niet meer motiveren, terwijl ik vroeger juist zo trouw en fanatiek was? Maar hoe meer ik ging lezen, hoe meer de puzzelstukjes op hun plek vielen. Het lag niet aan mij. Het was de perimenopauze.

In het begin wilde ik daar niets van weten. Perimenopauze? Ik? Toch herkende ik steeds meer signalen. Mijn menstruatie veranderde: soms kwam die vaker, soms was die heviger en soms was er geen peil op te trekken. Ik had last van brain fog, angstige gevoelens, nachtzweten, opvliegers, weinig energie, gevoelige borsten en zelfs gedoe met mijn darmen. Ik was boos. Hardlopen was altijd mijn plek geweest. Mijn uitlaatklep, mijn manier om mijn hoofd leeg te maken, mijn moment voor mezelf. En ineens voelde zelfs dat niet meer vertrouwd. Ik vroeg me zelfs af of ik mezelf nog wel een hardloper mocht noemen.

Nu ik beter begrijp wat er in mijn lichaam gebeurt, kan ik er iets zachter naar kijken. Niet altijd hoor, soms baal ik nog steeds. Maar ik laat mijn tempo niet meer bepalen of ik een goede hardloper ben. Als mijn hartslag te hoog wordt, loop ik rustiger of wandel ik een stukje. Ik let beter op eten en drinken, en ik ben weer serieus begonnen met krachttraining. Mijn leven is nog steeds druk, zeker als werkende moeder van vier. Maar ik loop nog steeds. Alleen pas ik mijn doelen aan, train ik slimmer en heb ik mijn sporthorloge uitgezet als het weer eens hardop mijn kilometertijden wil roepen.'

Waarom hardlopen in de perimenopauze zwaarder kan voelen

Volgens Juliet McGrattan, voormalig huisarts en gespecialiseerd in vrouwengezondheid en hardlopen, kan de perimenopauze eerder beginnen dan veel vrouwen denken. De menopauze zelf is duidelijk te bepalen: je bent officieel in de menopauze als je twaalf maanden niet ongesteld bent geweest. Maar de fase daarvoor kan jaren duren. 'De perimenopauze is de aanloop naar de menopauze. Je hormonen veranderen en je kunt klachten krijgen. Die fase kan tot wel tien jaar vóór de menopauze beginnen', zegt McGrattan.

Omdat de gemiddelde leeftijd van de menopauze rond de 51 jaar ligt, kunnen klachten dus al begin veertig ontstaan. En bij sommige vrouwen zelfs eerder. Dalend oestrogeen kan ervoor zorgen dat je lichaam minder goed wordt in temperatuur regelen, bloeddruk stabiel houden en zuurstof rondpompen. Ook je hartslag kan sneller stijgen en langer hoog blijven. Daardoor voelt dezelfde training ineens veel zwaarder. Niet omdat je zwak bent, lui bent of ineens geen karakter meer hebt, maar omdat je lichaam harder moet werken voor iets wat vroeger vanzelf ging.

Ook je spieren en gewrichten kunnen protesteren

De perimenopauze kan ook invloed hebben op je spieren, pezen en gewrichten. McGrattan ziet vaak dat vrouwen zich stijver, strammer en pijnlijker voelen. Ze omschrijft het als 'wakker worden alsof je een zware training hebt gedaan, terwijl je niet eens hebt gelopen'. Alsof je spierpijn hebt zonder duidelijke reden. Voor hardlopers kan dat behoorlijk frustrerend zijn. Je wilt trainen, maar je lijf voelt alsof het al achterloopt voordat je überhaupt begonnen bent.

Train slimmer, niet harder

Veel hardlopers zijn gewend om meer te gaan lopen zodra ze beter willen worden. Maar in de perimenopauze werkt dat niet altijd meer zo lekker. Volgens McGrattan hebben veel vrouwen in deze fase juist meer herstel nodig en soms wat minder kilometers. 'Vroeger dacht je misschien: als ik beter wil worden, moet ik meer lopen. Maar in deze levensfase kan iets minder trainen soms beter werken, omdat je dan beter herstelt', zegt ze. Dat betekent niet dat je moet stoppen of dat je geen doelen meer mag hebben. Het betekent vooral dat je anders naar training mag kijken.

Minder blind kilometers stapelen, meer ruimte voor herstel en iets vaker luisteren naar wat je lijf teruggeeft. Kijk ook naar je voeding In de perimenopauze wordt voeding extra belangrijk. McGrattan noemt vooral eiwitten, calcium en vitamine D. Die helpen je spieren en botten ondersteunen, terwijl juist in deze fase spiermassa en botdichtheid sneller kunnen afnemen.

Ook drinken kan anders voelen dan vroeger. Louise Valentine, inspanningsfysioloog en specialist in vrouwelijke hardlopers, legt uit dat hormonale veranderingen invloed kunnen hebben op hoe je lichaam vocht gebruikt. Daardoor kan alleen water drinken soms minder goed werken dan je gewend bent. Haar tip: voeg soms wat zout en citroen toe aan je water, zeker als je veel zweet of snel dorst hebt. Dat hoeft geen ingewikkeld sportdrankproject te worden, maar het kan je lichaam net wat beter helpen vocht vast te houden.

Krachttraining wordt belangrijker

Als je alleen maar blijft lopen terwijl je lichaam meer ondersteuning nodig heeft, kun je sneller tegen blessures, vermoeidheid of herstelproblemen aanlopen. Daarom wordt krachttraining in deze fase belangrijker. Volgens Valentine doen veel vrouwelijke hardlopers er goed aan om niet alleen hun benen, maar juist ook hun achterkant sterker te maken: billen, hamstrings, rug en core. Dat helpt niet alleen bij kracht en stabiliteit, maar kan ook je belastbaarheid verbeteren.

Je bent nog steeds een hardloper

Misschien is dit wel het moeilijkste stuk. Niet de hogere hartslag. Niet het tragere tempo. Niet de stijve benen. Maar het gevoel dat je jezelf niet meer herkent. McGrattan ziet dat veel vrouwen in de perimenopauze een soort identiteitscrisis krijgen. Je voelt je minder zeker, sneller geprikkeld of emotioneler dan anders. En als hardlopen dan óók niet meer voelt zoals vroeger, kun je gaan twijfelen aan jezelf. Maar een hardloper ben je niet alleen als je sneller wordt, een strak schema volgt of elke training lekker loopt. Je bent ook een hardloper als je vertraagt, wandelt, opnieuw zoekt, aanpast en tóch weer je schoenen aantrekt. Voor Michelle is dat misschien wel de grootste les. Hardlopen voelt anders dan vroeger, maar anders betekent niet dat het voorbij is. Haar lichaam vraagt om een nieuwe aanpak. En langzaam leert ze dat ze niet minder hardloper is omdat ze zachter, slimmer en met meer geduld moet trainen.

Dit is een syndication van Runner's World US.

Volg je Runner's World al op Instagram, TikTok, Strava en Facebook?