Energietekort door het hardlopen? Dit wil je weten over RED-S

Fanatieke hardlopers lijken misschien de laatsten die zich zorgen hoeven te maken over hun gezondheid. Met hun lage rusthartslag, hoge VO2 max en sterke, slanke lichaamsbouw zijn ze voor velen hét voorbeeld van fitheid.

Maar juist in die gedrevenheid schuilt een risico: je kunt je lichaam ongemerkt structureel overbelasten. Wat op korte termijn voor snellere tijden en betere trainingen zorgt, kan op de lange termijn uitmonden in serieuze gezondheidsklachten.

Eén van de meest onderschatte oorzaken hiervan is Relatief Energietekort in de Sport (RED-S). In dit artikel lees je hoe RED-S ontstaat, hoe je het herkent en waarom juist hardlopers extra alert moeten zijn.

Wat is Relatief Energietekort in de Sport (RED-S)?

Relatief Energietekort in de Sport (RED-S) ontstaat wanneer het lichaam langdurig minder energie binnenkrijgt dan het nodig heeft. Dit komt door een combinatie van intensieve training, onvoldoende voeding en/of herstel. Door dat aanhoudende tekort raken verschillende lichamelijke processen verstoord.

Het syndroom verwijst naar een verminderd fysiologisch functioneren als gevolg van dit energietekort. Daarbij kun je denken aan problemen met de stofwisseling, menstruatiecyclus, botgezondheid, immuniteit, eiwitsynthese en cardiovasculaire functie.

Lees ook: dit gebeurt er met je hardloopprestaties als je niet genoeg eet

De term werd in 2014 geïntroduceerd door het Internationaal Olympisch Comité en het vervangt de term en het syndroom dat voorheen ‘Female Athlete Triad’ genoemd werd. Maar hoewel de naam relatief nieuw is, treft RED-S zeker niet alleen topsporters. Iedereen kan ermee te maken krijgen. Zonder behandeling kan het zelfs blijvende schade veroorzaken en vrijwel elk systeem in het lichaam ontregelen.

Wat zijn de symptomen van RED-S?

De eerste tekenen van RED-S zijn vaak zo subtiel dat je ze makkelijk negeert. Denk aan een paar verkoudheden achter elkaar en wat aanhoudende vermoeidheid. Het zijn klachten die zó gewoon klinken dat niemand meteen aan een serieus probleem denkt. Ook kunnen de symptomen van een relatief energietekort erg divers zijn en zijn het slechts uitingen van onderliggende verstoringen in het lichaam.

• Schommelingen in het humeur
• Stressfracturen (vermoeidheidsbreuken)
• Afname van de prestatie
• Terugkerende blessures
• Onregelmatige menstruatie of het geheel uitblijven
• Regelmatig ziek zijn
• Gewichtsverlies
• Afwijken van de normale groei en ontwikkeling bij kinderen

Waarom een energietekort in het begin juist ‘goed’ kan voelen

Maar de symptomen van RED-S zijn ook misleidend. In het begin kan het juist voelen alsof je beter presteert. Extreem trainen en weinig eten kunnen je lichaamsgewicht tijdelijk verlagen, wat op korte termijn tot snellere tijden leidt.

Lees ook: ondervoeding door hardlopen: herken de signalen en voorkom problemen

Je weet misschien dat dit niet gezond is, maar de complimenten, de vooruitgang en het gevoel van controle maken het moeilijk om in te grijpen. Ook vinden veel sportende vrouwen het uitblijven van de menstruatie handig, terwijl het eigenlijk een teken is dat je lichaam zo weinig energie heeft, dat het 'niet-essentiële' functies uitschakelt om te besparen.

Het echte gevaar van RED-S schuilt dus niet alleen in de symptomen zelf, maar in het feit dat we ze vaak niet eens als symptomen herkennen. Dit terwijl een langdurig energietekort allesbehalve onschuldig is en serieuze schade aan het lichaam kan veroorzaken.

Wat zijn de gevolgen van RED-S?

RED-S kan verschillende delen van het lichaam aantasten, waaronder hormonen, het zenuwstelsel, maag en darmen, botten, bloedvaten, nieren, de voortplanting en het hart.

Lees ook: dit is het effect van te weinig eten bij sportende mannen

Bij vrouwen leidt het uitblijven van de menstruatie tot hormonale veranderingen die ook andere processen in het lichaam beïnvloeden. Door het tekort aan oestrogeen wordt er minder calcium uit de voeding opgenomen, waardoor het lichaam calcium uit de botten gaat halen.

Deze botontkalking (osteoporose) vergroot het risico op vermoeidheidsbreuken en andere botproblemen. Naast de fysieke schade kan dit ook het voortijdige einde van een (top)sportcarrière betekenen.

Wat kun je doen?

Herkenbaar? Je bent niet alleen. Een sportarts kan helpen bij het voorkomen, vroegtijdig opsporen en behandelen van RED-S. En dat is niet alleen voorbehouden aan topsporters: ook recreatieve sporters kunnen bij een sportarts terecht.

Volg je Runner's World al op Instagram, TikTok, Strava en Facebook?