Dit is waarom hardlopen je mogelijk beschermt tegen kanker

Dat bewegen goed is voor je hart, je gewicht en je hoofd, weten we inmiddels wel. Maar ook de link tussen sport en een lager risico op kanker wordt steeds overtuigender. Alleen blijft één vraag steeds hangen: wat gebeurt er precies in je lichaam waardoor beweging zo’n beschermend effect lijkt te hebben?

Onderzoekers van Yale University brachten daar verandering in met een recente dierstudie. Hun bevindingen geven meer inzicht in de rol van stofwisseling bij tumorgroei.

Spieren versus kankercellen

In het onderzoek werden muizen met borstkanker of melanoom verdeeld over verschillende groepen. Sommige dieren bewogen regelmatig in een loopwiel, andere bleven inactief. Daarnaast kregen ze verschillende diëten. Met behulp van zogenoemde moleculaire tracers konden wetenschappers volgen waar glucose in het lichaam terechtkwam. Zulke tracers zijn stoffen die zichtbaar maken hoe moleculen, zoals suiker, worden opgenomen en gebruikt.

Wat blijkt? Bij de actieve muizen ging een groter deel van de beschikbare glucose naar de spieren in plaats van naar de tumor. Met andere woorden, de spieren 'wonnen' de strijd om brandstof. Daardoor kregen kankercellen minder energie om te groeien.

Kleinere tumoren bij actieve dieren

Na vier weken tekenden de verschillen zich scherp af. Vooral muizen met overgewicht op een vetrijk dieet profiteerden van beweging: wie regelmatig rende, had duidelijk kleinere tumoren dan de dieren die stil bleven.

Ook op celniveau gebeurde er veel. De onderzoekers zagen honderden veranderingen in gen-activiteit die te maken hebben met de stofwisseling. De tumoren van actieve muizen stonden als het ware onder druk en leken moeite te hebben om genoeg brandstof te krijgen om door te groeien.

Glucose blijkt daarin een sleutelrol te spelen. Dit suikermolecuul lijkt essentieel in het remmende effect van beweging op tumorgroei. Daarnaast was de activiteit van het eiwit mTOR, dat betrokken is bij celgroei en -deling, lager in de tumoren van de bewegende muizen.

Timing en duur doen ertoe

Opvallend was ook het effect van timing. Muizen die al twee weken actief waren vóórdat de tumor werd ingebracht, kregen eveneens kleinere tumoren dan hun inactieve soortgenoten. Dat wijst erop dat een actieve leefstijl al vóórdat er iets misgaat beschermend kan werken.

Tegelijk plaatsen de onderzoekers een duidelijke kanttekening. Het gaat hier om een experiment met muizen. Of dezelfde processen ook bij mensen optreden, moet nog worden onderzocht.

Geldt dit ook voor mensen?

Kanker is een complexe ziekte waarbij veel processen tegelijk een rol spelen. Bewegen is geen garantie dat je het niet krijgt of dat een tumor niet groeit, en het vervangt nooit een medische behandeling. De resultaten uit dit onderzoek zijn hoopgevend, maar het gaat om een studie met dieren. Of vergelijkbare metabole processen ook bij mensen optreden, moet nog blijken. De volgende stap is daarom vervolgonderzoek met menselijke tumoren en meer duidelijkheid over welk type beweging, welke intensiteit en welke duur het meeste effect hebben.

Voor hardlopers is het in elk geval een mooie extra motivatie. Elke training doet meer dan alleen je conditie verbeteren. Je spieren worden efficiënter in het opnemen van brandstof en mogelijk speelt dat, als dit mechanisme ook bij mensen geldt, een rol in bescherming tegen ziekte. Hardlopen is geen wondermiddel, maar het is wel een sterke pijler onder een gezonde leefstijl. En als het niet schaadt en mogelijk helpt, is elke kilometer mooi meegenomen.

Volg je Runner's World al op Instagram, TikTok, Strava en Facebook?