De meest voorkomende redenen waarom marathonlopers op raceday in de medische tent belanden

Die redenen zijn verrassender dan je denkt, vertelt een sportarts. Leer de waarschuwingssignalen herkennen en ontdek wat je kunt doen om niet in de problemen te komen.

Het is onmogelijk om te voorspellen wat er allemaal gebeurt op raceday, zeker bij een evenement als een marathon. Hoe goed je je ook maandenlang voorbereidt op het onverwachte, er kan altijd iets gebeuren waar je geen controle over hebt. Soms betekent dat: een bezoek aan de medische tent. Tijdens de New York City Marathon van 2023 behandelden artsen en geneeskundestudenten bijvoorbeeld zo’n 1.500 lopers in slechts één medische tent bij de finish.

‘Het lichaam doet soms onverwachte dingen, of je dat nu wilt of niet. Als je uitdroogt, een lage bloedsuiker krijgt of een tekort aan natrium hebt: dat kan ons allemaal overkomen’, zegt sportarts Jeremy Roberts. Hij werkte al bij meerdere wedstrijden in de medische tent, waaronder de New York City Marathon van 2025. Volgens Roberts betekent een bezoek aan de medische tent niet automatisch dat je iets verkeerd hebt gedaan. Je krijgt er simpelweg extra zorg: een soort onderhoudsbeurt om de finish te halen of om beter te herstellen (of in noodgevallen om doorverwezen te worden voor verdere behandeling).

Hoewel je sommige dingen, zoals struikelen of vallen, niet kunt voorkomen, kun je het risico op een aantal veelvoorkomende klachten wel verkleinen. Dit zijn volgens Roberts de vijf belangrijkste: zo herken je ze op tijd én zo voorkom je ze.

Hypoglykemie

De oplossing: zorg voor een doordachte voedingsstrategie met voldoende koolhydraten

Waarom het gebeurt: Je lichaam heeft zowel korte als lange termijnvoorraden glucose (ook wel glycogeen genoemd), de belangrijkste brandstof tijdens het lopen, zegt Roberts. Als die opraken, moet je bijtanken. Daarom is het essentieel om koolhydraten mee te nemen en tijdens de race te gebruiken. Begin je daar te laat mee, dan loop je risico op hypoglykemie.

Hoe herken je het: Duizeligheid, misselijkheid, hoofdpijn, een licht gevoel in het hoofd, hongergevoel en zweten zijn veelvoorkomende symptomen. Die kunnen zich tijdens de race voordoen, maar ook pas erna. Veel lopers voelen zich beter na de finish, zodra ze eten en drinken. Blijf je je echter extreem zwak en uitgeput voelen, dan belanden veel marathonlopers alsnog in de medische tent.

Hoe voorkom je het: Sommige lopers nemen te weinig energie in, anderen eten niet vaak genoeg. Beide kunnen leiden tot een daling van de bloedsuiker, aldus Roberts. Test en verfijn daarom je voedingsstrategie tijdens je trainingen. Experimenteer met sportdrank, gels, chews of andere opties en ontdek wat voor jou werkt en wanneer je het beste kunt innemen. Heb je diabetes? Overleg dan met je arts over je aanpak.

Hypovolemie

De oplossing: werk met een solide hydratatieplan

Waarom het gebeurt: Voldoende vocht is essentieel: het reguleert je lichaamstemperatuur, bloedcirculatie en elektrolytenbalans. Door te zweten verlies je vocht dat je moet aanvullen. En hoe langer je loopt, hoe belangrijker dat wordt. Deze aandoening, waarbij het bloedvolume daalt, komt vaker voor bij warme en/of vochtige omstandigheden, omdat je dan meer zweet.

Hoe herken je het: Zweten is normaal tijdens het lopen, maar klamme (koele, plakkerige) huid kan wijzen op een dalend bloedvolume. Je lichaam houdt vocht vast voor vitale organen, ten koste van je ledematen. In ernstigere gevallen kun je last krijgen van duizeligheid, flauwte, vermoeidheid en extreme dorst.

Hoe voorkom je het: Een goed hydratatieplan helpt om hypovolemie te voorkomen. De ene loper heeft meer vocht nodig dan de andere. ‘Hoe eerder je inzicht krijgt in je voedings- en hydratatiepatroon, hoe beter’, zegt Roberts. Je kunt tijdens trainingen je zweetverlies berekenen om je vochtbehoefte te bepalen. Weeg jezelf voor en na een training van een uur en drink ongeveer 0,5 tot 0,6 liter per halve kilo gewichtsverlies. Er zijn ook online tools die dit berekenen op basis van lengte, gewicht en weersomstandigheden. Een praktische richtlijn: drink ongeveer 120 tot 150 milliliter elke 15 minuten. Op warme dagen of als je veel zweet kan dat meer zijn. Het belangrijkste is: drink regelmatig kleine slokjes.

Hyponatriëmie

De oplossing: neem zout mee en voorkom overmatig drinken

Waarom het gebeurt: Hyponatriëmie komt vaak voor bij lopers zonder duidelijke voedingsstrategie, of juist bij lopers die te veel drinken, zegt Roberts. Als je alleen water drinkt, kan het natriumgehalte in je lichaam te sterk verdund raken. Dat kan gebeuren door veel zweten, maar ook doordat je meer drinkt dan gepland.

Hoe herken je het: Hoofdpijn en misselijkheid zijn de belangrijkste signalen.

Hoe voorkom je het: Ook hier geldt: een goede voedings- en hydratatiestrategie is cruciaal. Je kunt je natriumbehoefte nauwkeuriger bepalen via een zweettest, maar in de praktijk helpt het al om zouttabletten, sportdrank en zoute snacks (zoals gels met natrium) te gebruiken. Omdat overmatig drinken een belangrijke oorzaak is, adviseert Roberts om te drinken op basis van dorst, in plaats van bij elke post een beker achterover te slaan.

Onderkoeling (hypothermie)

De oplossing: draag laagjes bij koud weer

Waarom het gebeurt: Tijdens langdurig lopen ga je zweten om oververhitting te voorkomen, waardoor je vocht verliest. Zodra je vertraagt of stopt, produceer je minder warmte en daalt je lichaamstemperatuur. Wordt die lager dan 35 graden, dan is er sprake van onderkoeling. Dit komt vaker voor bij lage temperaturen en/of natte kleding, zeker als je te weinig laagjes draagt of nog loopt na zonsondergang.

Hoe herken je het: Je krijgt het koud, gaat rillen en je handen kunnen eerst rood en daarna blauwachtig verkleuren.

Hoe voorkom je het: Laagjes zijn je eerste verdedigingslinie. Ga bij rillen, kou of verkleurde handen naar de medische tent voor een check. Daar kun je opwarmen met een thermische deken, warme dranken en voeding, zodat je lichaamstemperatuur weer stijgt en je eventueel verder kunt. Onderkoeling komt ook vaak voor na de finish, wanneer je stopt met lopen. Zorg dus dat je daar direct een warmtedeken pakt.

Oververhitting (hyperthermie)

De oplossing: train in de warmte (en blijf goed drinken)

Waarom het gebeurt: Tijdens inspanning produceert je lichaam warmte, waardoor je temperatuur stijgt. Komt die boven de 38 graden uit, dan loop je risico op oververhitting. Lopen in warme omstandigheden en bij een hoge ‘wet bulb globe temperature’ (een maat die rekening houdt met temperatuur, luchtvochtigheid, wind en zon) vergroot dat risico. Simpel gezegd: je lichaam kan de warmte niet snel genoeg afvoeren via zweet.

Hoe herken je het: Let op vermoeidheid, misselijkheid en hoofdpijn. Krijg je deze klachten in de warmte, ga dan naar de medische tent: dit kunnen vroege signalen zijn van hitte-uitputting, wat zonder behandeling kan overgaan in een hitteberoerte. Bij een hitteberoerte kun je moeite krijgen met concentreren, verward raken of afwijkend gedrag vertonen – duidelijke signalen dat je medische hulp nodig hebt, vaak met snelle koeling zoals een ijsbad.

Hoe voorkom je het: Wen tijdens je trainingen geleidelijk aan warmte, zegt Roberts. Bouw in 10 tot 14 dagen langzaam op hoeveel tijd je in warme en vochtige omstandigheden traint. Met andere woorden: je eerste warme loop mag niet pas op raceday zijn. Daarnaast is goed drinken voor en tijdens de marathon essentieel, omdat uitdroging het risico vergroot. Let erop dat je urine lichtgeel is voor de start en blijf gedurende de hele 42,2 kilometer drinken. Zweet je veel, neem dan extra zout.

Volg je Runner's World al op Instagram, TikTok, Strava en Facebook?