Boekentip: wetenschapsjournalist Jop schreef een boek over proteïne

Proteïne is de nieuwe voedselhype. Wat ooit voor bodybuilders was, verovert nu de supermarkt en de startvakken. Wetenschapsjournalist Jop de Vrieze (42) schreef een boek over waarom we in de ban zijn van deze eiwitten.

Of je nou in het startvak staat, door je socials scrolt of door de supermarkt sprint: je gaat sowieso beloftes over proteïnen horen, lezen of zien. Eiwitten zijn het gesprek van de dag, de hype van het jaar. Poeders bij de finish, repen in de sporttas, melkproducten met extra toegevoegde grammetjes. Het lijkt alsof hardlopen vandaag de dag niet alleen meer draait om kilometers maken, maar ook om de vraag: krijg ik wel genoeg binnen?

‘Je kunt een rondje door de supermarkt maken en bij elk schap vind je iets met proteïne’, zegt ook Jop de Vrieze als we hem spreken in het Volkshotel te Amsterdam. Hij is biomedisch opgeleid, wetenschapsjournalist én een fanatieke hardloper. Voor zijn nieuwe boek - toepasselijk Proteïne genoemd - dook hij in de wereld van eiwitten: van aminozuren tot de claims op verpakkingen, van sportvoeding tot de valkuilen van eenzijdig eten. Hij schetst een genuanceerd en compleet beeld van de wetenschap achter deze essentiële bouwstof, belicht de manier waarop het een hype is geworden en hoe die hype sporters soms op een dwaalspoor zet.

Wat hardlopers niet moeten vergeten

Want die shake of reep binnen 30 minuten na je training lijkt onschuldig, maar het kan er ook voor zorgen dat andere, minstens zo belangrijke brandstoffen zoals koolhydraten en vetten te weinig aandacht krijgen. ‘Zeker bij duursporters is energie minstens zo belangrijk’, legt De Vrieze uit. ‘Je spieren kunnen lang goed functioneren, maar als je te weinig eet, dan merk je het mentaal veel sneller. En dáár ga je op stuk.’

Toen we de aankondiging van Proteïne zagen, waren we al getriggerd. Nu we het eenmaal gelezen hebben, zijn we overtuigd: dit zou een standaardwerk moeten zijn voor iedereen die zijn of haar sportambities serieus neemt. De Vrieze laat zien hoe belangrijk eiwitten zijn voor ons lichaam, hij onderzoekt trends en legt uit welke focus het beste past bij verschillende gezondheids- en fitnessdoelen. Zelf is hij actief lid bij atletiekvereniging Feniks en dus heeft hij als geen ander voeling met wat hardlopers nou eigenlijk hebben aan proteïnen. Of beter gezegd: wat ze niet moeten vergeten.

Voorbij de hype

Waar je vroeger moest zoeken naar een potje poeder in de sportafdeling, struikel je nu in elk gangpad over producten die hun proteïnegehalte expliciet en trots vermelden. Brood, pasta, chips, ijs en zelfs winegums, zegt De Vrieze: ‘Het is een makkelijke claim. Je kunt je er als fabrikant eigenlijk geen buil aan vallen. Iedereen weet dat eiwitten belangrijk zijn voor spieren, huid en herstel. Zet je “met extra proteïne” op een verpakking, dan klinkt het al snel alsof het gezond móét zijn.’

De wetenschapsjournalist spreekt zelfs van een halo-effect. Omdat vetten en suikers een slechte reputatie hebben, lijkt proteïne de onschuldige derde. Het geeft een gezond aura aan producten, zelfs als die producten verder vooral zout, vet of suiker bevatten. Een koekje met extra eiwit blijft een koekje, maar in je hoofd schuift het ongemerkt een treetje omhoog richting gezond. 

En dat is glad ijs voor hardlopers die graag brandstof bijtanken en gezond willen leven. Het gevaar van de quick fix ligt altijd op de loer. Ergens lees je dat je binnen een half uur na je training een eiwitshake moet nemen en dus trek je bij thuiskomst na die lange duur nog een sprint naar de keuken om een toef poeder door een glas melk te kloppen. Terwijl je lichaam stiekem harder snakt naar koolhydraten en vocht.

‘Zoals zo vaak met dit soort dingen’, zegt De Vrieze, ‘komt het ergens vandaan en dat is goed te begrijpen. Doordat we leven in een tijd waarin dingen vooral lekker en snel moeten zijn, proberen mensen ook voedzame dingen te eten. Dat vinden we belangrijk, maar tegelijkertijd moet het niet te veel moeite kosten. Dus kies je liever een product dat iets goeds belooft en waarvan je snel verzadigd raakt. Plus, proteïnen zijn in elk geval goed voor je spieren. Maar uiteindelijk is het de korte weg naar iets wat op een andere manier ook kan.’

Je leest nu een deel van het interview met Jop de Vrieze. Het volledige interview is te vinden in de nieuwste Runner's World.

KOOP HET NIEUWE NUMMER HIER

Het boek Proteïne van Jop de Vrieze is hier te koop.

Volg je Runner's World al op Instagram, TikTok, Strava en Facebook?