Is alcohol het nieuwe roken? Dit wil de Gezondheidsraad dat je weet

Alcohol hoort voor veel mensen bij gezelligheid. Een wijntje bij het eten, een borrel na het werk, prosecco om iets te vieren of een biertje na een wedstrijd. Niks bijzonders, toch? Volgens de Gezondheidsraad is dat precies het probleem: alcohol is zó normaal geworden dat we bijna vergeten dat het niet onschuldig is.

In een nieuw advies van de Gezondheidsraad aan de minister van Volksgezondheid staat daarom een duidelijke boodschap: alcoholgebruik moet minder vanzelfsprekend worden.

Waarom de overheid strenger naar alcohol moet kijken

De Gezondheidsraad concludeert dat er geen veilige ondergrens is voor alcohol. Met andere woorden: ook één glas is niet risicovrij. Dat betekent niet dat je na één drankje meteen schade oploopt, maar wel dat ieder glas gezondheidsrisico’s met zich meebrengt. Volgens de raad is er sterk bewijs dat alcohol bij elke hoeveelheid het risico verhoogt op zeven soorten kanker. Ook verhoogt alcohol het risico op orgaanschade. Het idee dat een beetje alcohol gezond zou zijn voor je hart, is volgens de commissie onvoldoende bewezen.

Eén glas alcohol klinkt klein, maar telt wel mee

Voor één persoon lijkt het risico van een glas wijn of bier misschien klein, maar op bevolkingsniveau wordt dat een ander verhaal. In Nederland drinkt ongeveer driekwart van de volwassenen weleens alcohol en meer dan de helft drinkt meer dan één glas per dag. Daardoor stapelen kleine individuele risico’s zich op tot een groot volksgezondheidsprobleem.

Volgens de Gezondheidsraad zijn jaarlijks naar schatting 2.440 sterfgevallen toe te schrijven aan alcohol. Ook belanden ieder jaar ongeveer 65.000 mensen op de spoedeisende hulp na ongevallen waarbij alcohol in het spel was.

Het gaat niet alleen om je lever

Bij alcohol denken veel mensen aan een kater, leverproblemen of te veel drinken tijdens een feestje. Maar het nieuwe advies kijkt breder. Alcohol heeft niet alleen invloed op degene die drinkt, maar ook op de omgeving. Denk aan verkeersongevallen, agressie, geweld, letsel en verslaving. De Gezondheidsraad adviseert daarom om alcohol niet langer te zien als een normaal onderdeel van een gezonde leefstijl.

Gaat alcohol het roken achterna?

De vergelijking met roken komt niet uit de lucht vallen. Roken was vroeger ook overal normaal: op kantoor, in restaurants, op feestjes, in de trein en zelfs in het vliegtuig. Inmiddels kijken we daar heel anders naar. De Gezondheidsraad wil nu ook bij alcohol een normverschuiving. Niet omdat niemand ooit nog een glas mag drinken, maar omdat alcohol niet automatisch bij elk sociaal moment hoeft te horen. Geen werkborrel waarbij bier en wijn de standaard zijn. Geen verjaardag waarop je moet uitleggen waarom je spa rood neemt. Geen sportmoment waarbij de derde helft vanzelf om alcohol draait.

Wat kan er veranderen?

De Gezondheidsraad adviseert de overheid om alcoholgebruik te ontmoedigen. Dat kan bijvoorbeeld door alcohol duurder te maken, minder makkelijk verkrijgbaar te maken en reclame te beperken. Denk aan hogere accijnzen, strengere regels rond alcoholmarketing, waarschuwingen op verpakkingen of alcohol alleen nog verkopen via slijterijen in plaats van in de supermarkt. Ook adviseert de raad om geen ruimte meer te laten voor alcohol in het verkeer. Dus niet 'één biertje kan nog', maar 0,0 procent.

Ook voor sporters is geen alcohol beter voor je herstel

Voor hardlopers en andere sporters is vooral het herstel interessant. Na een training, wedstrijd of borrelrun voelt een drankje misschien als afsluiter van de inspanning, maar voor je lichaam is alcohol vooral iets dat verwerkt moet worden. Het kan je slaperig maken, maar dat is iets anders dan goede slaap. In het achtergrondrapport bij het advies van de Gezondheidsraad staat dat alcohol de REM-slaap kan verstoren. En juist slaap is belangrijk als je lichaam wil herstellen, energie wil aanvullen en de volgende training niet als stroop wil laten voelen. Je hoeft dat ene drankje dus niet meteen heel dramatisch te maken, maar zie het ook niet als onschuldige herstelroutine. Alcohol blijft alcohol, ook als je hem drinkt na een sportieve prestatie.

Mag je nu nooit meer drinken?

Dat betekent niet dat je nooit meer een glas mag aanraken. Het advies is vooral bedoeld voor de overheid en het alcoholbeleid, maar de gezondheidsboodschap is wel helder: alcohol is niet goed voor je lichaam en minder drinken verlaagt je risico’s. Gelukkig hoeft dat niet meteen alles of niets te zijn. Vaker alcoholvrij kiezen, kleinere glazen inschenken, doordeweeks niet drinken of zonder uitleg een rondje overslaan zijn ook stappen.

Misschien wordt dát uiteindelijk de grootste verandering: niet dat iedereen ineens stopt met drinken, maar dat niemand meer raar opkijkt als je niet meedoet. Alcohol kan gezellig voelen, maar gezond wordt het er niet van. En een keer nee zeggen mag net zo normaal zijn als ja.

Volg je Runner's World al op Instagram, TikTok, Strava en Facebook?