6 klachten die lijken op overtraining, maar het niet hoeven te zijn

Je normale duurtempo voelt ineens verdacht zwaar, je benen lijken van beton en zelfs na een rustdag ben je nog steeds moe. Al snel schiet één verklaring door je hoofd: ben ik overtraind? Begrijpelijk, want vermoeidheid, slechter presteren, weinig zin om te trainen en een veranderde rusthartslag passen inderdaad bij overbelasting. Toch hoeft dit niet altijd de oorzaak te zijn.

Sterker nog, er zijn behoorlijk wat andere redenen waarom je lijf opeens niet meer lekker meewerkt. Voordat je je hele trainingsschema de schuld geeft, zijn deze zes oorzaken dus ook het bekijken waard:

1. Je slaapt structureel te weinig

Slecht herstellen, weinig energie, minder motivatie en trainingen die zwaarder voelen dan normaal: het klinkt behoorlijk als overtraining. Maar kijk ook eens naar je nachten. Vooral meerdere korte nachten achter elkaar kunnen je uithoudingsvermogen, alertheid en reactiesnelheid verminderen. Je kunt je bovendien prikkelbaarder voelen en minder goed herstellen. Eén slechte nacht is meestal geen ramp, maar structureel slaaptekort kan zich tijdens het hardlopen behoorlijk laten voelen.

2. Je eet te weinig voor hoeveel je traint

Meer kilometers lopen, maar je voeding niet aanpassen? Dan kan er te weinig energie overblijven voor alle processen die je lichaam naast het sporten moet uitvoeren. Bij langdurig lage energiebeschikbaarheid kan RED-S ontstaan. Mogelijke signalen zijn slechtere sportprestaties, stemmingswisselingen, vaker ziek zijn en terugkerende blessures. Bij vrouwen kan ook de menstruatie onregelmatig worden of uitblijven. Je kunt dus het gevoel hebben dat je ‘te veel traint’, terwijl het probleem óók kan zijn dat je te weinig brandstof binnenkrijgt voor die training.

3. Je hebt bloedarmoede

Als je ineens sneller buiten adem bent, vermoeider loopt en je hart duidelijker voelt kloppen, ligt de conclusie ‘slechte conditie’ of ‘te hard getraind’ voor de hand. Bloedarmoede kan echter vrijwel hetzelfde gevoel geven. Je bloed kan dan minder goed zuurstof vervoeren, waardoor traplopen of sporten opeens meer moeite kost. Een veelvoorkomende oorzaak is een tekort aan ijzer, bijvoorbeeld door bloedverlies. Zeker wanneer je naast vermoeidheid ook duizeligheid, hoofdpijn of opvallende kortademigheid merkt, is het verstandig dit niet zomaar op je trainingsschema af te schuiven.

4. Je hoofd draait overuren

Niet alleen intervaltrainingen tellen als belasting. Ook een stressvolle baan, zorgen thuis of wekenlang slecht kunnen ontspannen kosten energie. Langdurige stress kan onder meer vermoeidheid, slecht slapen, prikkelbaarheid, minder eetlust en een snellere hartslag veroorzaken. Precies klachten waardoor een training opeens stroperig kan voelen. Stress kan bovendien je belastbaarheid verlagen, waardoor een trainingsweek die normaal prima gaat ineens te veel wordt.

5. Je hebt een virus onder de leden

Soms loopt je training al dagen beroerd voordat duidelijk wordt waarom. Een virusinfectie kan vermoeidheid veroorzaken en die moeheid kan ook nog een tijd blijven hangen nadat de ergste klachten verdwenen zijn. Een bekend voorbeeld is de ziekte van Pfeiffer, waarbij sommige mensen weken tot maanden moe blijven. Krijg je naast die opvallende vermoeidheid bijvoorbeeld keelpijn, koorts of pijnlijke klieren in je hals, dan is een extra rustdag misschien niet het hele antwoord.

6. Je schildklier werkt te langzaam

Ook een trage schildklier kan zich in eerste instantie vooral laten merken als: waar is mijn energie gebleven? Je kunt je sloom en moe voelen en daardoor tijdens het hardlopen minder aankunnen. Andere aanwijzingen zijn het snel koud hebben, aankomen zonder duidelijke reden, een droge huid en verstopping. Met bloedonderzoek kan worden vastgesteld of je schildklier inderdaad te weinig schildklierhormoon maakt.

Wanneer is vermoeidheid wél reden om verder te kijken?

Een paar beroerde trainingen maken je nog niet meteen overtraind. Iedereen heeft weleens een week waarin het tempo tegenvalt, de benen zwaar voelen en een training meer moeite kost dan normaal. Bij overtraining gaat het meestal niet om één slechte dag, maar om klachten die langer blijven hangen en waarbij je lichaam ondanks voldoende rust niet echt lijkt op te veren.

Let bijvoorbeeld op signalen als:

• Je prestaties blijven achteruitgaan, terwijl je normaal traint
• Je voelt je dagen of weken achter elkaar niet goed hersteld
• Rustdagen of een rustigere trainingsweek lijken nauwelijks verschil te maken
• Je motivatie zakt weg en trainingen voelen steeds zwaarder dan je gewend bent
• Je merkt daarnaast andere veranderingen, zoals slecht slapen, prikkelbaarheid of een afwijkende rusthartslag

Blijf je opvallend moe, herstel je slecht of presteer je langere tijd minder dan normaal, zeker als er ook andere klachten bijkomen? Dan is het verstandig om verder te kijken dan alleen je trainingsschema. Een huisarts of sportarts kan helpen uitzoeken wat er speelt. Soms zit de verklaring inderdaad in de trainingsbelasting, maar soms ligt de oorzaak op een plek waar je als hardloper niet als eerste zoekt.

Volg je Runner's World al op Instagram, TikTok, Strava en Facebook?