Sportief maar schadelijk? Wat sportvoeding met je gebit doet

Hardlopen is goed voor je lijf. Je conditie gaat erop vooruit, je botten worden sterker, je hoofd raakt leeg. Zelfs je mondgezondheid profiteert op bepaalde vlakken van een actieve leefstijl, onder andere door verbeterde doorbloeding. En toch… lopen veel hardlopers (en andere duursporters) opvallend vaak rond met tandproblemen. Hoe zit dat? En wat heeft sportvoeding daar eigenlijk mee te maken? Jolanda Gortzak, mondhygiëniste en eigenaar van Oral-Vision, legt het uit.

Hebben hardlopers meer risico op een slecht gebit?

Om maar gelijk met de deur in huis te vallen: ja. Tandartsen slaan al jaren alarm over de staat van sportmonden. Zelfs wetenschappelijk onderzoek laat zien dat hardlopers vaker last hebben van gaatjes, tanderosie, slijtage en ontstoken tandvlees dan gemiddeld.

Dat heeft meerdere oorzaken: denk aan mondademhaling, droge mond, en – jawel – het gebruik van sportvoeding vol suikers. Maar er zijn ook minder voor de hand liggende factoren. Laten we ze stuk voor stuk aflopen.

Suikerrijke sportvoeding: energiek voor je benen, ellende voor je tanden

Van sportdrank tot gelletjes: sportvoeding zit bomvol suiker. Tijdens lange trainingen of wedstrijden heb je die suikers nodig. Maar terwijl je spieren er tijdelijk baat bij hebben, geldt dat niet voor je tanden. Suiker is hét lievelingshapje van mondbacteriën. Ze zetten het om in zuur, en dat zuur tast je glazuur aan. Dag beschermlaagje, hallo gaatjes en gevoelige tanden.

Daarbij is het niet zozeer de hoeveelheid suiker die je consumeert, maar vooral hoe vaak je eet of drinkt. Als je elk kwartier een slok sportdrank neemt tijdens een lange duurloop, geef je bacteriën continu te eten. Je mond blijft dan langdurig zuur, wat het risico op erosie vergroot.

Plakkerige snacks: de sluipmoordenaars van je vullingen

Sommige sporters zweren bij winegums, energierepen of gedroogd fruit. Makkelijk mee te nemen, goed te doseren, en lekker zoet. Maar die kleverige suikers hechten zich langdurig aan je tanden, en kruipen met liefde tussen je kiezen. Niet alleen slecht voor je glazuur, ook een ramp voor vullingen.

Terwijl ze jouw prestaties dus een boost geven, zijn deze snacks een directe bedreiging voor bestaande restauraties: kauwen op plakkerige producten zoals winegums en repen kan vullingen loswrikken of kronen beschadigen.

Droge mond en mondademhaling: minder speeksel, minder bescherming

Tijdens het hardlopen adem je vaak door je mond, zeker bij intensieve inspanning of warm weer. Dat klinkt onschuldig, maar het droogt je mond uit. En dat is slecht nieuws, want speeksel is je natuurlijke beschermer tegen zuren en bacteriën. Speeksel neutraliseert zuren, spoelt voedselresten weg en herstelt beginnende schade aan het glazuur. Een droge mond vergroot de kans op cariës en tandvleesontstekingen.

Gels open scheuren met je tanden: liever niet

In de praktijk zie je het vaak: hardlopers die tijdens een wedstrijd snel een gelletje openbijten. Lekker handig, maar je tanden zijn helaas geen multitools. Het glazuur op je voortanden is dunner dan je denkt, en bij regelmatig 'scheuren' kunnen kleine barstjes ontstaan.

Dat je tijdens een lange duurloop geen schaar meeneemt om je gelletjes open te knippen, begrijpen we maar al te goed. Juist daarom is het zo belangrijk om verschillende gels en merken te testen om erachter te komen wat voor jou werkt – dat houdt dus ook in welke verpakking jij makkelijk open krijgt zonder je tanden te beschadigen.   

We testen regelmatig gels, dit zijn onze huidige favorieten.

Tandenknarsen: stress eruit lopen, niet erin

Bruxisme, het knarsen of klemmen van je kaken (wat ook nog eens schadelijk is voor je tanden), komt vaak voor bij mensen met stress. Goed nieuws: sport helpt je stressniveau te verlagen. Maar als je jezelf in de voorbereiding op een belangrijke wedstrijd juist extra druk oplegt, dan werkt het averechts. Dat kan leiden tot spanningsklachten in je kaak en meer slijtage aan je tanden. De balans is dus belangrijk. Gebruik hardlopen als stress-uitlaatklep, niet als stressveroorzaker.

Nog meer boosdoeners voor je gebit

Ook deze aspecten kunnen de gezondheid van je gebit negatief beïnvloeden:

• Brandend maagzuur (bijvoorbeeld door stress, inspanning, verkeerde voeding - of als er niet genoeg tijd zit tussen eetmoment en training/wedstrijd) kan het glazuur aantasten. Eenmaal aangetast glazuur herstelt niet meer.
• Onregelmatig eetpatroon rondom trainingen verstoort de speekselproductie.
• Te weinig water drinken tijdens lange duurlopen vergroot het uitdrogingsrisico van je mond.

Zo houd je je gebit fit en gezond als hardloper

Tijd voor een frisse finish met praktische tips:

• Poets 2x per dag met een goede tandpasta met fluoride – en vergeet ook je tandvleesrand niet.
• Gebruik dagelijks flosdraad of tandenstokers en ragers – zeker als je vaak plakkerige snacks eet.
• Spoel je mond met water tijdens en na het sporten – vooral na gebruik van gels, repen of sportdrank.
• Beperk het aantal eetmomenten – elke snackmoment is een zuuraanval.
• Eet gezond gedurende de dag – beperk suiker en zoete snacks tot de momenten dat je echt aan het sporten bent.
• Zorg voor voldoende speeksel – eventueel met suikervrije kauwgom na je run.
• Train jezelf om door je neus te ademen – dat helpt tegen een droge mond.

Hardlopen is goed voor je lijf, je hoofd en – mits je een beetje oplet – ook voor je mond. Met de juiste gewoontes houd je niet alleen je kilometerstand hoog, maar ook je tandartsrekening laag.

Volg je Runner's World al op Instagram, TikTok, Strava en Facebook?