Remona Fransen over haar leven zonder Marc

Normaal was het haar man Marc de Hond die altijd werd geïnterviewd. Nu vindt Remona de Hond-Fransen (34) het fijn haar verhaal te delen. Het is half september. Ruim drie maanden nadat Marc op 42-jarige leeftijd overleed aan de gevolgen van blaaskanker. Remona wil graag vertellen hoe zij en Marc het samen goed hadden, ondanks tegenslagen en verdriet.

Want misschien hebben anderen in vergelijkbare situaties daar iets aan. Zelf vindt ze het een troostrijk idee dat zij niet de enige is die zoiets heeft meegemaakt. En ja, ze vindt het goed als er ook stukken worden gebruikt uit Marcs boek Licht in de Tunnel, dat vlak na zijn dood verscheen. ‘Dan is het alsof hij een beetje meepraat.’

In de buurt van familie en vrienden

Remona, meervoudig nationaal kampioen op de meerkamp en bronzen medaille winnaar op de EK meerkamp in 2011, zit aan de eettafel in haar woning in Oegstgeest. Ze woont hier sinds ruim twee maanden met kinderen Livia (3) en James (2). Ze woonden hiervoor in Badhoevedorp, maar daar had ze niemand echt dichtbij. Daarom hadden Marc en zij al voor zijn overlijden dit huis gekocht voor haar en de kinderen. Hier woont ze vlakbij familie en vriendinnen. Dat vindt ze fijn. Deze week zijn de kinderen voor het eerst vier ochtenden naar de opvang.

De liefde tussen twee (top)sporters

Ze ontmoette Marc negen jaar geleden op de parkeerplaats van Sportcentrum Papendal. Marc schreef hierover: Zij was een veelbelovende atlete op de zevenkamp op weg naar de Olympische Spelen van 2012. Ik was reservespeler van het Nederlands rolstoelbasketbalteam op weg naar de Paralympische Spelen. (…) Ze liep langs mijn auto toen ik mijn rolstoel inlaadde en ik was direct onder de indruk. Zij vond mij blijkbaar ook wel interessant, want het was koud, ze was bezweet en ze bleef twintig minuten met me praten nadat ik haar aansprak met de legendarische zin: ‘Wat voor sport doe jij?’

‘Er was meteen een klik. Ik had natuurlijk nooit bedacht dat ik iemand in een rolstoel als partner zou overwegen. Maar ik vond hem slim en wijs en grappig. En ik vond zijn kijk op het leven heel fijn. Dan had ik een slechte training gehad en had mijn trainer niet gereageerd zoals ik graag wilde en dacht ik: ik doe het niet goed. En dan zei Marc: ‘Misschien had je trainer gewoon ook een slechte dag.’

Het leven na de topsport

Ik heb heel bewust voor Marc gekozen. Hij ging goed met zijn handicap om. Daardoor kon ik dat ook, denk ik. We hadden vanaf het begin een hele open, eerlijke relatie.’ Er volgden gelukkige jaren. Nadat ze in 2014 haar topsportcarrière beëindigde, werkte ze als fysiotherapeut. Marc stond in het theater met zijn shows Scherven brengen geluk en Wie bang is krijgt klappen en presenteerde. In januari 2017 werd hun dochter Livia geboren en in juli 2018 hun zoon James. ‘We dachten dat we samen tachtig zouden worden.’

Keerpunt in hun leven

Vier maanden na de geboorte van James kregen ze in het ziekenhuis een bericht dat hun leven op zijn kop zette. Marc schreef hierover: Op 19 december 2018 kreeg ik te horen dat er een kwaadaardige tumor in mijn blaas en blaaswand zit. Zestien jaar eerder, op 20 december 2002, ging het om de verwijdering van een tumor uit mijn ruggen-
merg. Op 21 december 2002 kreeg ik als gevolg daarvan mijn dwarslaesie. De grote vraag is nu of ik deze jubilea in de toekomst apart of samen moet vieren.

Zo’n gesprek bij de dokter is raar, vertelt Remona. ‘We hoorden het, maar het drong niet door. We richtten ons op het plan. Chemotherapie. Blaas eruit. We namen alles stap voor stap.’ Na afloop van het gesprek belden ze Marcs vader. Die kwam naar het ziekenhuis. Hij had ervaring met een vergelijkbare situatie. Bij Marcs moeder werd jong borstkanker geconstateerd.

Marc schreef erover: In het theater maakte ik de grap dat het voordeel van in een rolstoel zitten is dat je niks anders meer kun mankeren, want ‘Buutvrij! Ik heb al iets!’ Ik heb altijd geweten dat het een grapje was, maar toch wilde ik graag geloven dat mij niets naars meer kon overkomen. Maar de duivel schijt altijd op de grootste hoop.

Remona: ‘Er zijn mensen die zich in zo’n situatie afvragen: ‘Waarom ik?’ Marcs reactie op die vraag was altijd: ‘Waarom ik niet?’ Hij wist dat het leven oneerlijk is. Dat troost mij op een bepaalde manier.’ In de voorbereiding op de chemokuren kwam haar topsportmentaliteit naar boven. Ze wist dat een mens het beste een topprestatie kan leveren onder optimale omstandigheden. Ze verdiepte zich in voeding en supplementen en regelde een diëtiste. ‘Ik wilde dat hij gevarieerd at en vond het belangrijk dat hij niet zou afvallen.’ In januari waren ze er allebei klaar voor en begon hij vol goede moed aan zijn eerste kuur.

Huwelijk

Op 24 januari 2019, tussen zijn kuren door, vroeg Marc Remona ten huwelijk in een vol Carré als slotstuk van de theatervoorstelling van Jochem Myjer die ze samen bezochten. ‘Ik zag zijn aanzoek helemaal niet aankomen. Jochem moest wel drie keer herhalen dat ik echt naar het podium moest komen. Het was heel bijzonder. Marc wist hoe belangrijk het was in moeilijke tijden lichtjes op te hangen. Vandaar ook de titel van zijn boek: Licht in de tunnel. Hij was daar ook heel erg goed in.’

De kuren sloegen niet aan. De tumor werd niet kleiner. Het had geen zin er mee door te gaan. Er moest nu zo snel mogelijk worden geopereerd. Remona incasseerde deze tegenslag zoals ze dat als meerkampster had geleerd. Ook in de meerkamp ging een onderdeel soms helemaal mis en moest ze zich een uur later focussen op het volgende onderdeel. Iets vergelijkbaars deed ze nu. Geen energie verspillen aan het onderdeel dat mis ging, maar door.

Een lichtpuntje in donkere tijden

De operatie zat mee. Remona vertelt het met een soort ongeloof in haar stem. Alsof het verbazingwekkend is dat er iets mee heeft gezeten. ‘Nou dat is ook zo. Het is echt belachelijk hoe vaak wij slecht nieuws hebben gehad! Het was pech op pech op pech.’ Twee weken later waren blaas en omliggende lymfeklieren in het laboratorium onderzocht en bleken twaalf van de dertig klieren aangetast. ‘De dokter zei: ‘Dat is niet goed.’ Hij zei dat we er rekening mee moesten houden dat de kanker terugkwam en stuurde ons naar huis.’

De touwtjes niet meer in handen hebben

Dat voelde raar, zegt Remona. Dat er niets gedaan kon worden. Dat ze alleen
konden wachten en hopen dat de kanker niet terugkwam. ‘We gingen bij meerdere artsen te rade, maar overal kregen we hetzelfde te horen. Zolang er op een scan niets te zien was, hadden medicijnen geen enkele zin.’ Er was geen volgend onderdeel om op te focussen. Dus kozen Remona en Marc nu gezamenlijk voor een andere aanpak. Struisvogelen, noemden ze die.

Zij ging weer aan het werk. Hij bedacht de theatertour waarin hij zich door bekende interviewers liet ondervragen. Hij wilde dat alle voorstellingen werden opgenomen. Voor zijn kinderen. Mocht hij vroegtijdig overlijden, dan zou hij in elk geval veel beeldmateriaal en veel verhalen nalaten. Ze gingen op vakantie en planden hun bruiloft. In de herfst van 2019 vertelden de oncoloog en de uroloog in een uitslaggesprek dat er opnieuw kankercellen waren gevonden. Dat nu met immunotherapie kon worden begonnen. Dat dat een palliatieve behandeling was. Dat er geen genezing meer mogelijk was, alleen een langere en betere kwaliteit van leven.

Struisvogelen als tactiek

De kans dat de immunotherapie zou aanslaan was twintig procent, wisten ze. Toch was er weer iets om voor te gaan. Iets om op te vertrouwen. Ze bleven overtuigend struisvogelen en vertelden niemand dat Marc niet beter kon worden. Behalve zijn familie en haar ouders. Ze wilden niet dat het steeds over kanker zou gaan. ‘We vonden het veel leuker om het over onze bruiloft te hebben en over Marcs deelname aan het tv-programma De Slimste Mens.’

Ze trouwden op 30 november 2019. Marc was in de week voor hun huwelijk tot zijn grote vreugde derde geworden bij De Slimste Mens. En ook op zijn trouwdag had hij een goeie dag. ‘Als het ging over lichtjes ophangen in de tunnel was onze trouwdag volgens Marc een hele kroonluchter. Alles ging precies zoals we wilden en nog beter. Marc stond tot één uur op de dansvloer. Die dag hebben we niet veel bij zijn ziekte stilgestaan. We waren zo gelukkig.’

Theatertour

De eerste scan nadat Marc was begonnen aan de immunotherapie zag er goed uit. Alle reden om door te gaan. Ook de scan begin 2020 was goed. En toen sloeg corona toe. Marc moest zijn theatertour afzeggen. Ze gingen met hun gezin in volledige quarantaine, want ze wisten dat er op de volle ic’s waarschijnlijk geen plekje voor Marc zou zijn. ‘Marc zei: 'Ik heb al niet meer lang en nu is de laatste periode van mijn leven ook nog zo.' Nog nooit had ik hem zo down gezien als op dat moment.'

Corona draait de boel om

Ze stelden de derde scan uit. Ze hadden vertrouwen dat het goed ging en waren bang voor corona. Tot Marc op een ochtend niet uit zijn woorden kwam en ze het ziekenhuis belden. De dokter zei dat ze moesten langskomen. ‘Ik zei: 'We gaan niet naar die corona-haard.' Marc vond dat we naar de dokter moesten luisteren. We gingen.’ Marc werd opgenomen. Er werd alsnog een scan gemaakt. En op 6 april hoorden ze dat de immunotherapie niet meer hielp. ‘Er was niets meer. Geen plan. Niks. Vanaf die dag is Marc mij gaan voorbereiden op een leven zonder hem. Hij gaf mij vertrouwen dat ik dat aankon. Het was bizar hoe hij dat kon.’

‘Dan zei hij bijvoorbeeld: ‘Kijk naar mij en mijn broertje. Wij zijn toch ook goed terecht gekomen en hebben een mooi leven gehad. Je leven is niet verpest als je zoiets overkomt.' Marcs moeder is overleden toen Marc drie was en zijn broertje een. Precies zo oud als Livia en James waren toen Marc overleed. Het is bijzonder verdrietig hoe de geschiedenis zich heeft herhaald.’

De laatste fase

Op 11 april mocht Marc weer naar huis. Hij schreef hierover: Het is prachtig weer. Remona en Livia zwaaien uit het raam als ik uit de ambulance word getild. (…) Ik ben bijna een week weggeweest. Ik vertrok met vage klachten en kom thuis om daar vredig te sterven. En toch voelt het goed. In de slaapkamer zie ik twee zorgbedden staan, waar eerst onze Auping stond. Remona heeft er voor zichzelf ook een genomen, zodat we naast elkaar kunnen liggen.

Vanaf dat moment begonnen Marc en Remona met accepteren dat hij dood zou gaan. Ze bleven hun grootste angsten met elkaar delen. Hij was bang voor wat de kanker met hem zou doen, zij was bang voor een leven zonder hem. Ze raakten elkaar niet kwijt.

Remona koos ervoor Marc zelf te verzorgen. Elke dag stopte ze tien meter aan lintgaas in zijn doorligwond, terwijl de kinderen in de keuken met haar moeder facetimeden. ‘Ik deed wat er gedaan moest worden voor Marc en de kinderen.’ Op het laatst verschoonde ze zelfs zijn luiers. ‘Hij moest daarvoor een drempel over. Ik ook. Daar waren we eerlijk over tegen elkaar.’

Natuurlijk ging ze door. Ze had twee kleine kinderen en een zieke man. Wat kon ze anders?

En dat deed ik. Want ik wist dat ik degene was die ons huishouden draaiende hield en dus niet kon instorten.’

Opzoek naar tijd voor zichzelf

‘Als het me te veel werd, plande ik tijd voor mezelf. Voordat corona uitbrak in de vorm van een massage, een bezoek aan de schoonheidsspecialiste of een uitje met een vriendin. En in coronatijd deed ik soms middagslaapjes. Dat kon doordat mijn zwager Brian in Marcs laatste levensfase bij ons in huis kwam om ons te ondersteunen.’

De laatste twee weken kwamen er allerlei mensen langs die wisten dat het de laatste keer zou zijn dat ze Marc zouden zien. ‘Dan wilde hij mooie verhalen horen en mooie verhalen vertellen over wat ze samen hadden gedaan. Er werd gelachen en eerlijk gesproken. Soms dacht ik verbaasd: jeetje wat is het hier gezellig. Marc was zich bewust van hoe zwaar het was voor iedereen. Hij probeerde het dragelijk te maken.’ Op het allerlaatst kon hij niet meer, wilde hij niet meer, vertelt Remona. ‘Hij had mij voldoende vertrouwen gegeven dat ik het kon. Daardoor kon ik nu tegen hem zeggen: ‘Ga maar. Wij redden het.’ Ik denk dat hij kon gaan omdat ik er klaar voor was.’

Gelijkspel

Vlak na zijn dood kwam zijn boek uit en verscheen zijn documentaire. Remona schiet vol. ‘Dat had hij allemaal heel mooi gevonden. Het is zo jammer dat hij dat niet meer heeft kunnen zien.’

In zijn nawoord schreef Marc: Van kanker kun je helemaal niet verliezen. Want als je dood bent, is je kanker ook dood. Dat is dus nogal dom van kanker. Maar dan is er minimaal sprake van gelijkspel. Dus zet maar in mijn rouwadvertentie: ‘Marc de Hond speelde glorieus gelijk tegen kanker.’

Dichtbij jezelf blijven

Elke dag is Remona nog verdrietig. Regelmatig vraagt ze zich ongelovig af of dit allemaal echt is gebeurd. Misschien beseft ze het nog niet? Misschien ook wel? ‘Mensen zeggen van alles. Het zal zo gaan. En straks komt dat. En dan denk ik altijd: oké, we gaan het zien. Hoewel mijn conclusie inmiddels wel is dat veel clichés waar zijn, wil ik me niets laten aanpraten. Ook als mensen zeggen dat ik weer eens moet gaan hardlopen, omdat dat goed voor me is, denk ik: dat maak ik altijd zelf nog wel uit. Ik weet zelf het best wanneer dat goed voor me is.’

Soms is ze boos. Dat er niet eerder een blaasscan is gemaakt. Dat in Nederland niet jaarlijks blaasscans worden gemaakt bij mensen met een dwarslaesie, zoals in de VS. Of ze is jaloers op complete gezinnen. Maar ze kiest ervoor daar niet in te blijven hangen. ‘Want daar word ik niet gelukkiger van. Ik heb twee fantastische kinderen.

In zijn afscheidsinterview in Volkskrant Magazine zei Marc over geluk: ‘Mensen die zichzelf het best voor de gek kunnen houden, zijn uiteindelijk het gelukkigst.’ Remona knikt. ‘Het heeft vijf jaar geduurd voordat hij zijn dwarslaesie accepteerde. Uiteindelijk vertelde hij zijn publiek dat het hem ook veel heeft gebracht: zijn eerste boek Kracht, zijn shows, zijn rolstoelbasketbalcarrière, zijn ontmoeting met mij. Je kunt jezelf een mooi verhaal vertellen waardoor je op een andere manier naar iets kunt kijken en dan gelukkiger bent.’

Ze valt even stil. ‘Toch kan ik nu nog geen mooi verhaal bedenken over wat mij dit heeft gebracht.’ Ze schudt haar hoofd. ‘Nee, ik kan nog niks bedenken.’ Ze kijkt op haar klok. Tien over twaalf. Bijna tijd om de kinderen van de opvang te halen.

Dit artikel komt uit Runner's World November. Wil je meer van dit soort verhalen lezen? Neem dan een abonnement op Runner's World.